Saturday, July 29, 2017

ಕಾಣದ ಕಡಲು - ಆರು ಭಾಗದ ಲೇಖನದ ಐದನೆಯ ಬರಹ

ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೇಳು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಿದ್ದು ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಎಚ್ ಬಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಕಲನ ಇದಾಗಿದೆ.

ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ಬರೆಯುವ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಎರಡೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭಾಷೆ, ಆಕೃತಿಯತ್ತ ವಿಶೇಷ ಗಮನ, ತಾತ್ವಿಕ/ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮದ ಕಡೆ ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯಿರುವ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಎಚ್ ಬಿ ಅವರು ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಕತೆಗಾರ, ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬರಹಗಾರ. ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ಕತೆಗಳ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಇವರು ತುಡಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಕತೆ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರು ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಒತ್ತು ಯಾವ ಬಗೆಯದು ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಧ್ಯಾ ಎನ್ನುವ ಹುಡುಗಿಯೇ ರಾಣಿ ಕೂಡ (ಪೂರ್ತಿ ಹೆಸರು ಸಂಧ್ಯಾರಾಣಿ), ಲಾವಣ್ಯ ಎಂದು ಕರೆ ಮಾಡಿದಾಕೆಯೂ ಅವಳೇ; ಸೂರ್ಯೇಶ್ ಮತ್ತು ಸುರೇಶ್ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ; ಸೂರ್ಯೇಶನೇ ಕಶ್ಯಪ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಕೌತುಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೊ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೌಶಲದಿಂದ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರಿಲ್ಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಕತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿಯೂ ಮಹತ್ವದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲವನ್ನು ಅವರಿಲ್ಲಿ ಮೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಎಚ್ ಐ ವಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಅದಲು ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಲಕ್ಕೆ ಜಾಮೀನು ನಿಂತದ್ದರಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಒಬ್ಬ ನಿವೃತ್ತನ ಗೋಳು, ಪತ್ನಿಯೊಬ್ಬಳ ಅಕಾರಣ ಸಂಶಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ - ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯುವ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಹೀಗೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಿರುವುದು ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿಯೇ ಹೊರತು ಕತೆಯ ಹೂರಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಈ ಗುಣ ಇವರ ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಎದುರಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಇರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ವಾಕ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ಇದ್ದರೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೆ ಅಂಥ ಕತೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಕತೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ಕೌಶಲದಿಂದ ಹೇಗೆ ಬೇಕೊ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನೂ ಮೆರೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ತಾಯಿಬೇರಿನಂತೆ ಇರುವುದಂತೂ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಣ್ಣಕತೆ ಹೊರುವುದು ಕಷ್ಟ. ಹೊತ್ತರೆ ಕೊನೆಗೆ ಕತೆ ಏನನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಆ ಎಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಸಮಾನ ತಂತುವಿನ ಜೋಡಣೆ ಇರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಂಧಿ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಪುಟಗಳ ಈ ಕತೆಯ ಮೊದಲ ಮೂರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಇರುವ ಕತೆ ಸಂಗಪ್ಪ ಮತ್ತು ದುಗ್ಗವ್ವನ ಕುಟುಂಬದ್ದು. ಸಂಧ್ಯಾ ಇವರ ಮಗಳು. ಸಂಗಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಜಾಮೀನು ನಿಂತು ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಪರಿಣಾಮವೋ ಎಂಬಂತೆ ಮಗಳ ನಡತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದುಗ್ಗವ್ವನ ಅಸಹನೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಸಾಲ ಪಡೆದು ತೀರಿಕೊಂಡ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮಗ ಲಿಂಗರಾಜ ಹಣ ಒದಗಿಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನೇನೊ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾ ಜೊತೆ ಅವನ ಸಂಬಂಧ ಚಿಗುರಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.

ಎರಡನೆಯ, ಸುಮಾರು ಎರಡು ಪುಟಗಳಷ್ಟಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಿ ಎಂಬಾಕೆ ತನ್ನ ಪತಿ ಕಶ್ಯಪ್ ಈಚೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಲಾವಣ್ಯ ಎಂಬವಳ ಕರೆ ಅವಳಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನದ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಈ ಪೂರ್ವಿಯದ್ದು ಮರುವಿವಾಹ ಬೇರೆ. ಈ ಸಂಬಂಧದ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರಗಳು ಇದ್ದು ಈ ಭಾಗ ಕೂಡ ಪಡೆದ ಪೋಷಣೆ ಗಾಢವಾದದ್ದೇ.

ಮೂರನೆಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕತೆ ನೇರವಾದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಕೆಕೆ‌ಎಂ ಲ್ಯಾಬ್ ನಡೆಸುವ ಸಿಂಗಾರಮ್ಮ, ಅವಳಿಗೆ ಮರುಳಾದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಮೂಲಿಮನಿ, ಸಿಂಗಾರಮ್ಮನ ಕೈಕೆಳಗಿನ ನರ್ಸ್ ಸ್ನೇಹಾ, ಕೌಂಟರಿನಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ರಾಣಿ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಎಚ್ ಐ ವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬರುವ ಸೂರ್ಯೇಶ್ (ಕಶ್ಯಪ್), ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಾರ್ವಾಡಿ ಸುರೇಶ್ (ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈತ ವಿವಾಹ ನೋಂದಣಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿ ಪೂರ್ವಿ ಜೊತೆ ನಡೆಸುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ಈತ ಒಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಯದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಆತುರದಲ್ಲಿರುವುದು, ಅಂಥ ಒಂದು ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕರೆತಂದಿರುವುದು, ಆಕೆಯ ತಂದೆ,ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಯಾರೊಬ್ಬ ಸಂಬಂಧಿಯೂ ಜೊತೆಗಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಬರುತ್ತದೆ.) ಇಬ್ಬರ ರಿಪೋರ್ಟು ಅದಲು ಬದಲಾಗುವುದು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸೂರ್ಯೇಶ್ ಮತ್ತು ಸುರೇಶ್ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಪರಿಚಯವಾಗಿ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದರೆ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಎಚ್ ಐ ವಿ ಟೆಸ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಅದಲು ಬದಲಾಗಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ!

ಇಡೀ ಕತೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದೆ. ವಿವರಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ಭಾಗವೂ ಇದೇ ಮುಖ್ಯ ಮುದ್ದೆ ಎನಿಸುವಂತಿವೆ. ಕೊಂಚ ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟುವುದಾದರೂ ಅದು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ರಂಜಕ ಉದ್ದೇಶದ ಗೊಂದಲವೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ. ಯಾರಿಗಾದರೂ ಇಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಈ ಕತೆಗೆ 2014ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬಹುಮಾನ ಕೂಡ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆ ತನ್ನ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ಇಂಥ ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಈ ಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವೆ? ಅದು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇನು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕಷ್ಟ. ಯಾಕಿಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಎಚ್ ಬಿ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವೊ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಇವರ ಕತೆಗಳು ಓದುಗನ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮ ಮೊಂಡಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನನ್ನು ಕತೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸಿಯೂ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆದಕುವುದಿಲ್ಲ. ಕತೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮಾಯಕದ ಪರಿಣಾಮ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೆಯ ಕತೆ ಚಾಕರಿಯಮ್ಮ ಸಿನಿಮೀಯ ಎನಿಸುವ ಘಟನಾವಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಂತ್ಯ ಕೂಡ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿದೆ. ಒಂಟಿ ಬದುಕನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಚಾಕರಿಯಮ್ಮ ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಬಗೆ ಕೊಂಚ ಅಸಂಗತವಾಗಿದ್ದು ಇಡೀ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ರೂಪಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಒಂದೇ ಕೈಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಮಗುವನ್ನು ಯಾವ ಸಂಘರ್ಷವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ಕೂ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಅಂತ್ಯ, ಶರಧಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕವಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಿರಿಕಿರಿಗೆ ಬೇಸತ್ತು ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮಧುಕರ ಅಲ್ಲಿ ಲೈಲಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿ, ಆಕೆಯ ಜೊತೆಯವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಅಂತ್ಯ , ಪ್ರಚಂಡ ಪುಲಕೇಶಿ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಭಿಕ್ಷುಕಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ತನ್ನ ತಾಯಿ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅಂತ್ಯ - ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಬಗೆಯದ್ದಾಗಿದೆ, ಅದರ ಸಿನಿಮೀಯತೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಅಸಂಗತ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಅಂಥ ಒಂದು ಗಮ್ಯಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳದೇ ಇರುವುದರಲ್ಲಿಯೂ.

ಹಳಿಗಳು ಕೂಡಿದವು ಕತೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಒಂದು ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗದ ಉದ್ದೇಶ ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಇಲ್ಲ.

ಕಾಣದ ಕಡಲು ಈ ಸಂಕಲನದ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕತೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ, ಸಹಜ ಸುಂದರ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಸರಳ ಕತೆಯಿದು. ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರುವ ಮೈದುನ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕರೆತರಲು ಹೋದ ಕುಟುಂಬ ಒಂದೆಡೆ, ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತ ಅವನ ಬರವನ್ನು ಹಾರೈಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರ ಒಂದೆಡೆ ಇದ್ದು ಕತೆ ಹದವಾಗಿ ಹೃದ್ಯವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

ಕತ್ತಲೆಯೊಳಗಿನ ಬೆಳಕು ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಿನಿಮೀಯವೆನಿಸುವ ರೋಹಿತದಾಸ-ಸುಭಾಷಿಣಿ ಸಮಾಗಮದ ಕತೆಗೆ ಸುಮಂಗಲಾ ಪ್ರವರದ ಮುಂಡಾಸು ತುಸು ಭಾರವಾಗಿಯೇ ಇದೆ ಎನ್ನದೆ ನಿರ್ವಾಹವಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ನಿರೂಪಕ ಶೈಲಿ, ವಿವರಗಳ ಗಾಢ ಕಥಾಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ತರುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಅಂಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿಯೂ ಅವುಗಳ ಸದುಪಯೋಗವಾಗಲಿ, ಸೂಕ್ತವಾದ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿ ಆಗುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸುವುದು ಇಂಥಲ್ಲಿಯೇ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಆವರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಧುತ್ತೆಂದು ಬರುವ ಸುಭಾಷಿಣಿ ಮತ್ತು ರೋಹಿತದಾಸರ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಂಭಾಷಣೆ ಕತೆಯನ್ನು ಬೇರೆಯೇ ಮಜಲಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಳಿಗಳು ಕೂಡಿದವು ಕತೆಯ ಸಿನಿಮೀಯವೆನಿಸುವ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಮುಖಾಮುಖಿ ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದು ಆಗಾಗ ಇವರ ಗಂಭೀರ ವಿವರಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಥಾಜಗತ್ತನ್ನು ಧುತ್ತೆಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅತ್ತ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಆಗದೆ ಇತ್ತ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬರಹವೂ ಆಗದೆ ತ್ರಿಶಂಕುವಾಗುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮೀರಬೇಕಾದ ಅವರ ಒಂದು ಮಿತಿ ಎನಿಸುವಂತೆಯೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ದೂರ ತೀರದ ಕನಸು ಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಹೆಂಡತಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಹೆಂಡತಿಯ ತಂಗಿಯ ಜೊತೆ ಚಿಗುರುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣ ಮುರುಟಿದ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನಡೆಯುವ ಮುಖಾಮುಖಿಯೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೋಷಣೆಯ ಪೀಠಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಮಹಾರಹಸ್ಯವೇನೂ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಲಿ, ಹೊಸ ಒಂದು ತಿರುವು ಕಾಣುವುದಾಗಲೀ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನಿಷ್ಫಲವಾದ ಭೇಟಿಯಿದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಗಾಢ ಕಥಾನಕದ ಪ್ರವರದ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ. ಪ್ರೇಮ, ತ್ಯಾಗ, ಸಾವು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಂಥ ಒಂಟಿ ಬದುಕು ಕೊನೆಗೂ ಇದೆಲ್ಲದರ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಟೆಮ್ ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ನಡೆದೂ ಏನೂ ಘಟಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಒಮ್ಮೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಎರಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕತೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೊಂಚ ನೇರ, ಸರಳಗೊಳಿಸಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ ಇಷ್ಟು: ತಾನೋಜಿ, ತಾರಾಬಾಯಿಯ ಏಕೈಕ ಸುಪುತ್ರಿ ಸಕ್ಕೂಬಾಯಿ ಅತಿಮುದ್ದಿನಿಂದ ಕೆಳ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಈಡುಜೋಡು ಸರಿಯಿಲ್ಲದವನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ಅವಳ ಗಂಡ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಾಗ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಅವಳು ಅವಳಿ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾಳೆ.

ಕತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡಂದಿರ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಏನೋ ಮುನಿಸಿದೆ, ಅವಳು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಇಬ್ಬರೂ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಗುವಾಗಿದ್ದರೆ ಗಂಡಂದಿರ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಯೋಚಿಸುವ ಸಕ್ಕೂ ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಮಗು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದಿರುವ ಸಕ್ಕೂಬಾಯಿಯ ಪೂರ್ವಾಪರ ಮನಕಲಕುವಂತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾನೋಜಿ, ತಾರಾಬಾಯಿ ಇಬ್ಬರ ದಾರುಣವಾದ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮನಕರಗುವಂತೆ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಕತೆಯನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಆವರಿಸುವ ಆ ಭಾಗ ಅಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗದೆ ಸಕ್ಕೂಬಾಯಿಯ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವತ್ತ ಕತೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಂಬಾಜಿ-ತಿಪ್ಪೇಶಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಫೋಕಸ್ ಮಾಡಿ ಮುಗ್ಗರಿಸಿದಂತಿದೆ. ಇಷ್ಟಿದ್ದೂ ಈ ಕತೆ ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಕತೆಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಒಳಗೊಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಮಿಶ್ರಣ ಕತೆಯ ಹೆಸರೇ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಒಡಲಿಗೆ ಒಂದು ರೂಪಕದಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ಸ್ ಮಾರುವ, ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆ ಬಾಕಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಥಾನಾಯಕನಿಗೆ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ವಾಕ್ ಜೊತೆಗಾರ ರಮಣಕಾಂತ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ತನಗೆ ಸೂಟ್ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ನೀನೇ ಇಟ್ಕೊ ಎನ್ನುವಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆಯಂತಿದ್ದಾಳೆ. ಇವನು ಯಾವುದಕ್ಕೋ ಕಾಯುತ್ತಿರುವವನಂತಿದ್ದು ಕತೆ ನವಿರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಮಣಕಾಂತ ಆಕೆಯ ಅಪ್ಪನ ಕಾಯಿಲೆ, ಅವನು ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ಈಕೆಯ ಸ್ನೇಹಿತೆಯ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಅಪ್ಪನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಬಳಕೆಯಾದಂತಿರುವ ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು ಕತೆ, ಕೊಲೆಯಾದ ತಮ್ಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಬಳಕೆಯಾದಂತಿರುವ ಕತೆ ಸಿಕ್ಕು - ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾದ ಸರಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೆರಡು ಕತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ ನೆನಪಿನ ಸುರುಳಿ ಸುಳಿಗಾಳಿಯಾಗಿ ಬಗ್ಗೆ ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ತೌಲನಿಕ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಗತಿಸಿದ ತಂದೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಇರುವುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸುವ ವಿವರ, ಪೀಠಿಕೆಯ ಉದ್ದ ಅತಿಯಾಗಿದ್ದು ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಮೂರು ಪ್ಯಾರಾದಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಒಂದು ತಿರುವು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗದೆ ಕತೆಯ ಓದು ಕೊಂಚ ಗಲಿಬಿಲಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವಂತಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಕೃತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ಕತೆಗಳು ವೈರುಧ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ತನ್ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಚಪಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಿನಿಮೀಯವೆನಿಸುವ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಯುವಪ್ರೇಮಿಗಳ ರಮ್ಯ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತಕ್ಕೆ, ತಿರುವುಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಅತಿ ಮಹತ್ವ, ನಿಗೂಢವಾದದ್ದನ್ನೇನೊ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ಚುಟುಕಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆದು ಪಂಚ್ ಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ - ಇವೆಲ್ಲ ಸಣ್ಣಕತೆಯ ರಂಜಕ ಅಂಶಗಳೆನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ತಮ್ಮ ಗಾಢ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡವೇನಿದೆ ಅದು ಇಂಥ ರಂಜಕ ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಾತ್ವಿಕ, ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಮತ್ತು ಶೋಧಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯತ್ತ ಗಮನ ನೀಡಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

No comments: