Tuesday, August 8, 2017

ಅಮೀನ... ನೀನೆಲ್ಲಿ?

ಇದು ಜ ನಾ ತೇಜಶ್ರೀಯವರು ಮಂಗಳೂರಿನ ಬಹುಭಾಷಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ ನಾಲ್ಕು ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. (ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಮುಕ್ತಛಂದದ ಆಗಸ್ಟ್ 28, 2016ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.) ‘ಉಸ್ರುಬಂಡೆ’ ಸಂಕಲನದ ‘ಗಾಂಧಿ ನನಗೆ ಗೊತ್ತು’ ಕವಿತೆಯನ್ನಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಆವತ್ತು ಓದಿದರು. ಅಹಲ್ಯೆಯ ಕುರಿತ ಒಂದು ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ‘ಯಕ್ಷಿಣಿ ಕನ್ನಡಿ’ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಕವಿತೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿ ಎರಡೂ ಕವಿತೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಂತಿಲ್ಲ. ಅಹಲ್ಯೆ ಕುರಿತ ಕವಿತೆಯಂತೂ ಆವತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸಿತ್ತೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಕ್ಷಗಾನ-ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಅರ್ಥಧಾರಿ, ‘ತತ್ತ್ವಮನ’, ಭಾರತೀಯ ದರ್ಶನಗಳ ಕುರಿತ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಡಾ||ಎಂ ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿಯವರಂತೂ ಅಹಲ್ಯೆಯ ಈ ಹೊಸನಿಟ್ಟಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಕುರಿತು ವಾಹ್! ವಾಹ್! ಎನ್ನುತ್ತಲೇ ಈ ಕವನ ಕರುಣಿಸಿದ "ಸ್ಪರ್ಶ"ಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋದಂತಿತ್ತು. ಕವನ ಮುಗಿಯುವುದೂ ಸ್ಪರ್ಶ ಕುರಿತ ಅಂಥ ಒಂದು ಸಾಲಿನೊಂದಿಗೇನೆ.

ಈ ಕೊಳಲ ಕವಿತೆಯ ಸೊಗಡು ನೋಡಿ. ಹೊನಲು ಏರಿದಂತೆ ಹೊಳಹುದೋರಿ ಮರೆಯಾದ ಬೆಳಕನ್ನು ಅರಸಿ ಲಗುಬಗೆಯಿಂದ ಅವಳು ಅವಸರಿಸಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ತೋಪಿನ ನಡುವಿರುವ ಕಲ್ಲಬಾವಿಯ ಒಂದು ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಅದೆಷ್ಟು ರಮ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಯಾವುದೋ ಬೆಳದಿಂಗಳ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ ನೆನಪು ಬಂದಂತಾಗುತ್ತದೆ! ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕವಿತೆ ಕೊಡುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಮಳೆ ಸುರಿದು ನಿಂತ ಹೊಳಹು ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ನನಗೆ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪಾದದಡಿಯ ಹುಲ್ಲು,ಗರಿಕೆಗಳೂ ನೀರಲ್ಲಿ ತೊಯ್ದಂತೆ, ಮಾವಿನ ಮರಗಳೆಲ್ಲ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಮಳೆ ನೀರ ಹನಿಗಳನ್ನು ಬರ್ರನೆ ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಇದೇ ನಿಜವೇನೋ ಎಂದೂ ಅನಿಸುವಂತಿದೆ ನೋಡಿ...

ಇಡೀ ಚರಣವನ್ನು ಒಂದೇ ಗುಟುಕಿಗೆ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಷ್ಟು (ಓವರ್ ಡೋಸ್!) ಇದು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಬಿಕ್ಕಿದಂತಿದೆ. ಬಿಕ್ಕುತ್ತಿರುವುದು ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿ. ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ಚಂದ್ರಮ ಬಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಕಲ್ಲಬಾವಿಯ ನೀರು ಬಿಕ್ಕುತ್ತಿದೆ, ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುತ್ತಿರುವ ತೋಪಿನ ಮರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬಿಕ್ಕುತ್ತಿವೆ! ಇಲ್ಲಿ ಹಿಕ್ಕಲು ನೀರ ಹರಿವು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ ಗಮನಿಸಿ. ಹಿಕ್ಕುವುದು ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವೇ ಕೇವಲ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ನಿಲುಕುವಂಥಾದ್ದು. ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವುದು ಆಮೇಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ದಾಟುತ್ತ ಸಾರುವೆಯ ಕತ್ತಲೆಯ ಒಳಹೊಕ್ಕಳು’ ಎಂಬ ಸಾಲು! ಸಾರುವುದು ಎನ್ನುವಲ್ಲೇ ಚಲನೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಸಾರುವೆ ಎಂದರೆ ಸೇತುವೆ, ಏಣಿ ಎರಡೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ! ಕತ್ತಲ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಣ್ಣು ನೆಟ್ಟು ಅವಳು ಏರಿ ದಾಟುತ್ತಿರುವುದೇನನ್ನು? ಏರಿದರೂ ದಾಟಿದರೂ ಹೊಕ್ಕಿದ್ದು ಕತ್ತಲನ್ನೇ. ಅದೂ ಹೇಗೆ? ಮೊಗ್ಗೊಳಗೆ ಪರಾಗ ಮಿಲುಗುವಂತೆ ಕತ್ತಲೆಯ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳವಳು! ಆ ಮಿಲುಗುವುದು ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗ ಗಮನಿಸಿ. ಮಿಲನ, ಮಿಲಾಯಿಸು, ನಿಮೀಲಿತ ಎಲ್ಲ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ, ಅಲ್ಲವೆ? ಮಿಲುಗುವುದು ಹೊಸದು! ಆಗಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಇಂಥ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮೊದಲು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ದಕ್ಕುತ್ತವೆ, ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಕೊಂಚ ತಡವಾಗಿ, ತಡಕಿ ಹುಡುಕಿದರೆ ದಕ್ಕುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ರಸಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ತೊಡಕಿಲ್ಲದಂತೆ ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸುತ್ತವೆ ಕೂಡ.

ಹಕ್ಕೆದಲೆ ಎಂದರೇನು? ಹಕ್ಕೆ ಎಂದರೆ ಹಕ್ಕಿಗೂಡು. ಅಲೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಕಲ್ಲಬಾವಿಯ ನೀರು. ಮಿಸುಕಾಟ, ರೆಕ್ಕೆಬಡಿತ ಹಕ್ಕಿಯದ್ದೇ. ಅಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಸುಕಾಟವೂ ಇದೆ, ಅದು ಒಂದು ಅಲೆಯನ್ನೂ ಎಬ್ಬಿಸಿದೆ. ಅಲೆಗೆ ದಡ ಸೋಕಿದಾಗಲೆ ಮುಕ್ತಿ ಅಲ್ಲವೆ? ದಡ ಯಾರು? ಅಮೀನ! ಅಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗೂಡಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮರುನಿದ್ದೆಯ ಹಂಬಿನಲ್ಲೇ (ಹಂಬು - ಗಮನಿಸಿ. ಹಂಬು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಹಂಬಲ, ನಿದ್ದೆಯ ಮಂಪರು ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಬಳ್ಳಿ, ಬಿಳಲು ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಿಳಲಿಗೆ ಜೋತು ಬಿದ್ದಂತಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಇದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ.) ಇನ್ನೇನೋ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಘಟಿಸುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನಬೇಕೆ? "ಕನಸಿನೂರಿಗೆ ಹಬ್ಬುವ ಪರತತ್ತ್ವ!" ಪರತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಕನಸಿನ ಹಂಗಿದೆಯೆ? ಇಹದ ಮೋಹ ಕಳಚಿ, ಎಲ್ಲ ಕನಸುಗಳ ಬೇಲಿಯಾಚೆಗೆ ನಡೆದ ನಂತರ ಕೈಹಿಡಿವ ತತ್ತ್ವವಲ್ಲವೆ ಅದು! ಅದು ಪರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲವೆ? ಆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಳಿರುತ್ತವೆಯೆ? ತೇಜಶ್ರೀಯವರ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪರತತ್ತ್ವ ಕನಸಿನೂರಿಗೆ ಹಬ್ಬುವ ಜೀವಸೆಲೆ ಚಿಮ್ಮಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾದಾಗ ವಿಪರೀತವಾದದ್ದು ಏನಾದರೂ ನಡೆಯಲೇ ಬೇಕಲ್ಲ!

ನೋಡಿ, ಈಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಬಾವಿಯ ಕಡುನೀಲಿಯಾಗಿದ್ದೂ ಈಗ ಕಪ್ಪಾದ ನೀರಿನ ನಡುವೆ, ಚಂದಿರ! ಎಲ್ಲಿದ್ದ ಈತ ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತು? ಯಾರು ಹೇಳಿದ್ದರು ನಮಗೆ ಆವತ್ತು ಬೆಳ್ದಿಂಗಳೆಂದು? ಅದು ಹೇಗೆ ನನಗೆ ಮೊದಲೇ ಗೊತ್ತಾಗಿತ್ತು? ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ನಡೆಯುವುದು ಚಂದಿರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗಲೂ ಅಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿರಾಣಿಯರ ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿದಾಗಲೂ ಅಲ್ಲ. ಸುರಿದದ್ದು ಮತ್ತದೇ ಮಳೆನೀರ ಸಿಂಚನವೂ ಇದ್ದೀತು, ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು! ಅದೂ ಹೂಮಳೆಯೇ ಅಲ್ಲವೆ ಮತ್ತೆ? ಅದ್ಭುತವಾದದ್ದು ಇದೆ ಮುಂದೆ.

ಆ ಕ್ಷಣದೆ ಮತ್ತದೇ ಕೊಳಲನಾದ...
ಮಂತ್ರಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಗ್ಗದ ಹಿಗ್ಗು,
ಸೋಪಾನ ಕಟ್ಟೆಗೊರಗಿ ಬಾವಿನೀರ ಉಯ್ಯಲಾಟ.
ಧಿಗ್ಗನೆ ಹೊತ್ತಿ ಏನೋ ಎದೆಯೊಳಗೆ
ಅಮೀನ ತಾರಾಡಿದಳು,
ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ ಈ ಪಾಟಿ ಬೆಳಕು
ಎತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ ಇದು ಹೀಗೆ,
ದುರದುರನೆ ನೋಡನೋಡುತ್ತ ಕಲ್ಲುಬಾವಿಯ
ನಗುಮೊಗ್ಗೆಯಾದಳವಳು ಕಂಡು ಆ ಗಮ್ಯವ ಅದರೊಳಗೆ.
ಮರುಗಳಿಗೆ,
ಕದಡಿತು ನಡುಬಾವಿಯ ಚಂದ್ರಬಿಂಬ,
ಗರಬಡಿದು ನಿಂತಿತು ಬಾವಿ ಧಿಕ್ಕನೆ ಹೊಕ್ಕ ಬೆಳಕಿಗೆ,
ಗಳಬಳವಿಲ್ಲದೆ ಬಾಗಿ ನಿಂತವು ರಾತ್ರಿರಾಣಿ ಹೂಗಳು,
ಅರಳೀಮರದೆಡೆಯಿಂದ ಸುಯಿಲಿನ ಸುಯ್ಯಲಾಟ.
ಅಮೀನ...
ನೀನೆಲ್ಲಿ?
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

Saturday, July 29, 2017

ಮನಸು ಅಭಿಸಾರಿಕೆ - ಆರು ಭಾಗದ ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯ ಬರಹ

ಶಾಂತಿ ಕೆ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಅವರ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಮನಸು ಅಭಿಸಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕತೆಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು, ವಾಂಛೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಭೌತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಮನದ ತವಕ-ತಲ್ಲಣ. ಇದು ಸಂಕಲನವನ್ನು ಒಂದೇಟಿಗೆ ಓದುವಾಗ ಏಕತಾನತೆ ಕಾಡುವ ಮಟ್ಟಿಗಿದೆ. ಒಂದೇ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಭಾವ ಓದುಗನಿಗೆ ಕೊಂಚ ಒಜ್ಜೆಯಾಗುವ ಸಂಭವ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಿನಿಮೀಯತೆ, ವಾಚಾಳಿತನ ಇವರ ಕತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು. ಉಳಿದಂತೆ ಇವರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ಬರಹರೂಪಕ್ಕೆ ಒದಗಿ ಬರುವ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಕತೆಯ ವಸ್ತುಲೋಕವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ, ವಿವರಗಳನ್ನು ಸುಪುಷ್ಟಗೊಳಿಸಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

ಬಿಂಬಗಳು ಕತೆ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಪರಸ್ಪರ ಬೇಕುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಬರುವ ಟೈಮಿಂಗ್ ಡಿಫರೆನ್ಸ್ ಕುರಿತದ್ದು. ಅವಳಿಗೆ ಬೇಕೆನಿಸಿದ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಬೇಡವೆನಿಸಿದೆ. ಅವನಿಗೆ ಬೇಕೆನಿಸಿದಾಗ ಕಾಲ ಮಿಂಚಿ ಹೋಗಿದೆ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿನ ಹೊಸತನವೊಂದೇ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಪುಟ್ಟದಾಗಿ ಚೊಕ್ಕವಾಗಿ ಹಿತನೀಡುವ ಕತೆ.

ಮುಳ್ಳುಗಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದುಕನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ರೀತಿ, ಅಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳು ತುಂಬ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕತೆಯ ಗಮ್ಯ ಅದಲ್ಲ. ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದ ಟಿಪ್ಪು ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಊರಲ್ಲೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ನಗರ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ತಂದೆಯ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣಕ್ಕೆ ಆತ ತುಳಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾ ಕಾರಣವೊ, ಮನೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಹೊಸ ಸೊಸೆಯ ಕಾಲ್ಗುಣ ಕಾರಣವೋ ತಿಳಿಯದ ತಾಯಿ ತಲೆಕೆಟ್ಟಂತಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಮಗನನ್ನು ಅಪ್ಪನ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡದಂತೆ ಮಾಡಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ್ದಾಳೆ, ಹೊಸದಾಗಿ ಮದುವೆಯಾದ ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರು ಬೇರೆಯಾಗುವಂತಾಗಿದೆ, ಸೊಸೆಯನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಂಸಿಸತೊಡಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ಇಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಈ ಕತೆ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಸಿನಿಮೀಯವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಒಂದು ತಿರುವನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ. ಟಿಪ್ಪುವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದ ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಡ್ರೈವರ್, ಮೇಸ್ತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಸೇರಿಕೊಂಡು ರೇಪ್ ಮಾಡುವುದು, ಕೊಲ್ಲುವುದು, ಟಿಪ್ಪುವನ್ನೂ ಮೇಲಿನಿಂದ ತಳ್ಳಲು ಹೇಳಿ ಮುಗಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಕೊಂಚ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ನನ್ನ ಹಾಡು ನನ್ನದು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಲೈಂಗಿಕತೆಯೇ. ಇಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ಹೋದ, ಈಗ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನೇ ಹೋಲುವ, ಮೈಮಾರಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಮಗಳ ಬಳಿ ಕಾಮಾತುರನಾದ ತಂದೆ, ಲಾರಿ ಡ್ರೈವರ್ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಈ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನು ಕತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಹದವಾದ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಜ್ಜಿಕೆಯ ತಯಾರಿ ಏನಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿ ನೇರ, ಸಹಜ. ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತು, ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತ ಕಟ್ಟುವ ರಾಚನಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಇವರು ಒಲಿದಿಲ್ಲ. ತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕರಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಕೊಂಚ ಇರಿಸು ಮುರಿಸು ಇರುವಂತಿದೆ. ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ್ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ತಂತ್ರ ಒಂದು ಕುರ್ಚಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೀಲುಗಳು, ಮೊಳೆಗಳು ಇದ್ದಂತೆ. ಅವು ಕಾಣಿಸಲೂ ಬಾರದು, ಕುಳಿತವರಿಗೆ ಚುಚ್ಚಲೂ ಕೂಡದು. ಆದರೆ ಇರಬೇಕು, ಇಲ್ಲದ ಹಾಗಿರಬೇಕು. ಒಮ್ಮೆ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಮದುವೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯ ಸಿಂಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಚೆಲ್ಲಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಹರಕೆ ತೀರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಆಗಬಾರದು. ಹಾಗೆ ಅದರ ಹದ, ಅದು ಸಹಜವಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಕತೆಗಾರ ತಾಲೀಮು ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರತ್ತ ಮೂಗು ಮುರಿಯುವುದೇ ಸರಿ ಎನ್ನಲಾಗದು.

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಿನಿಮೀಯ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ನಡೆಯೇ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಪಿಪಾಸೆ ಮತ್ತು ಹೆತ್ತ ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಕ್ಕುಲಾತಿ ಎರಡರ ನಡುವಣ ಯುದ್ಧವೇನಿಲ್ಲ. ಮೈಮಾರಿಕೊಂಡು ಬದುಕಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಮಗಳನ್ನು, ಅವಳನ್ನು ಈ ತನಕ ಪೊರೆದ ಕಾಯಿಲೆಬಿದ್ದಿರುವ ಮುದುಕಿಯನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಆಸರೆಗೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂದೆಯ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತ ತಪ್ಪು ಸರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕತೆ ವಾಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಲೇ ಬೇಕಾದುದಿರಲಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ನೆರಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯೊಂದು ಅತ್ತೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಕಂಡ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಚಿತ್ರವಿದೆ. ಈ ಕತೆಗೆ ಮುಂದೆ ಬರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು. ಒಂದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಹುಡುಗಿಯ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣದ ದುರಂತ ಅಂತ್ಯವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಈ ಹುಡುಗಿಯ ಆಪ್ತ ಗೆಳತಿಯಂತಿದ್ದ ಸುಧಾ ಮತ್ತು ವಾಸು ಭಾವನ ಸುಖಾಂತ್ಯದ ಪ್ರೇಮಪ್ರಕರಣ. ನಡುವೆ ಅತ್ತೆಯ ನಿಷ್ಠುರ ನಡೆ, ಕಟು ಮನಸ್ಸು ಒಂದೆಡೆ ನೆಬಿಸಾ ತಾಯಿಯ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಇದೆ. ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಲೈಂಗಿಕತೆಯೇ ಆಗಿದ್ದು ಈ ಕತೆ ಹೊಸತೇ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಪರಶುವಿನ ದೇವರು ಕತೆ ಕೊಂಚ ಭಿನ್ನವಾದ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪರಶುವಿನ ಮೈಮೇಲೆ ಬರುವ ದೇವರ ಪ್ರಧಾನ ಆಸಕ್ತಿ ‘ಹಾದರ’ಗಳನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುವುದೇ ಎನಿಸಿದರೂ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಚರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನ ಚಾಟಿ ಬೀಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಮೈಮೇಲೆ ಬರುವ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕತೆ ನೇಯ್ದಿರುವುದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕತೆಗಾರ್ತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅವಲೋಕನ, ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಜತನದಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಪರಿಹಾರ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ರುಕುಮಣಿ ಎಂಬ ಅತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಗಂಡನ ತಮ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಬೇಕಾದ ತುಂಡು ಆಸ್ತಿ ಒಳಹಾಕಲು ನಡೆಸುವ ಸಂಚು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಲೈಂಗಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಅಕ್ರಮ ಎನ್ನುವ ಲೇಬಲ್ ಪಡೆದಿರುವ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಊಹಾಪೋಹಗಳು ತಪ್ಪದೇ ಇಣುಕುತ್ತವೆ. ಈ ಕತೆಯೂ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ನಿರಾಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸಿನಿಮೀಯತೆ. ಮರ ಬಿದ್ದು ಬಸ್ಸಿನೊಳಗಿದ್ದ ಮುತ್ತ ತೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವಾಸ್ತವಿಕ ಅಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕತೆಯ ಬಂಧದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಅತಿರೇಕದ ತಿರುವು ಎನಿಸಿಯೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾದ, ಆಘಾತಕಾರಿಯಾದ ಒಂದು ತಿರುವನ್ನು ಕೊಡುವುದೇ ಕತೆಗಾರನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಬಹುದೇ ಎನ್ನುವ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಅದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಅದುವರೆಗೂ ಕಟ್ಟಿದ ಸಂಯಮದ ಕಟ್ಟಡವೊಂದು ಅಂತ್ಯದ ಪಂಚ್ ಇಲ್ಲದೆಯೂ ಓದುಗನ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಮೀಟಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುತ್ತ ಈ ತಿರುವು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾರದ್ದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಾಸಿಂಗ್ ಕ್ಲೌಡ್ಸ್ ಕತೆಯನ್ನು ಕೊಂಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸಂಚಾರೀ ಭಾವ, ಕ್ಷಣಭಂಗುರತೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವು ಬದುಕಿನ ಭಾವಾತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದೆವೇ ಹೊರತು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗಲ್ಲ. ಬದ್ಧತೆ, ಕಮ್ಮಿಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಎನ್ನುವುದು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥದ ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸಿದ ಒಂದು ಮೌಲ್ಯ. ಮದುವೆ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಕೃತಕವಾದ ಆಚರಣೆ, ಅದರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಗೌರವ ಎಲ್ಲವೂ ಈ ಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವಂಥಾದ್ದು. ಅದು ಮಾನವ ಸಹಜವೇ ಅಲ್ಲವೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದು ಸಮಾಜದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹಿತ ಅದರಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಮನಸ್ಸು ಅಭಿಸಾರಿಕೆಯೇ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದರ ಎಳೆ ಹಿಡಿದು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ ಇರುವ ತನಕ ಅದೆಲ್ಲ ಎಷ್ಟು ಸಹ್ಯವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಚಾಚಿಕೊಂಡಾಗ ಅಷ್ಟೇ ಅಸಹ್ಯವೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಸಮಾಜದ ಘಟಕವಾದ ಮನುಷ್ಯನ ನಡೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಯಾವಾಗ ಅದು ಕೌಟುಂಬಿಕವಾಗಿ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಯಾವಾಗ ಅದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ.

ಮದುವೆ ಎನ್ನುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಎನ್ನುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಂತು ನಿಜ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ಮದುವೆ ಎನ್ನುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬದ್ಧನಾಗುವ ಮುನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೂರ್ಖತನ. ವೇದಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಸಂಬಂಧ, ನಡವಳಿಕೆ ಹೇಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ನಮಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಮಾಗ್ರಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ರಾಹುಲ ಸಾಂಕೃತ್ಯಾಯನರ ವೋಲ್ಗಾ-ಗಂಗಾದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮೊಕಾಶಿಯವರ ಅವಧೇಶ್ವರಿಯ ವರೆಗೆ ನಾವಿದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಾಗಿರುತ್ತ ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಒಂದು ಆಧುನಿಕತೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ್ದಾಗಲಿ, ಆಧುನಿಕವಾದುದೆಲ್ಲ ಲಿಬರೇಟ್ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ್ದಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ.

ಈ ಕತೆ ತನ್ನ ಒಂದು ಕವಲಿನಲ್ಲಿ ಡ್ರೈನೇಜ್ ಕೂಲಿಕೆಲಸಗಾರರ ಅತಂತ್ರದ ಬದುಕನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಂದು ಕವಲಿನಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲಿಸಂನ್ನೂ ತಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಎದುರಿಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂಸೆ ಒಂದು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯ ಸರಿ ತಪ್ಪುಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕತೆ ಸಂತುಲಿತವಾದ ನಡೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಅವಸ್ಥೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಪಾತ್ರವೊಂದು ಮುಂದೊಡ್ಡುವ ವಾದ ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾನತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗ, ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯ ನಿರಾಕರಣೆ. ಅಂದರೆ ಇದನ್ನು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದೇ? ಸಮಾಜವಾದದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಖಾಸಗಿ ಹೆಂಡಿರಿಲ್ಲ, ಗಂಡಂದಿರಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಹೇಗೆ? ಯಾರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಯಾರೂ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಉದಾರವಾದಿ ನೀವಾದರೆ ಮಾತ್ರ ನಿಮಗೆ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಬರುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೆ? - ಹೇಗಿದೆ? ಬಹುಶಃ ಇಷ್ಟು ಸಾಕು.

ಪಯಣ ಕತೆ ಕೂಡ ಇದೇ ಪಾಸಿಂಗ್ ಕೌಡ್ಸ್ ಕತೆಯ ನಿಲುವು, ಧೋರಣೆಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಟ್ಸ್ ಜಸ್ಟ್ ಓಕೆ ಎನ್ನುವಂತಿದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕತೆಗಳ ನಿಲುವು. ಈ ಕತೆ ನೆನಪಿಸುವ ಒಂದು ಹಿಂದೀ ಸಿನಿಮಾ ಮಿಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಮಿಸೆಸ್ ಅಯ್ಯರ್. ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿ ಕೂರಬೇಕಾದ, ಒಂದೇ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಗೊ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಮಲಗಲೂ ಬೇಕಾದ (ಮಲಗುವುದೇ ಇದ್ದರೆ) ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಿತೆಯಾದ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಗಂಡು ಇರುತ್ತ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತ ಹೆಣ್ಣು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಹುಚ್ಚುಕೋಡಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಈ ಕತೆ. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡ ಹದ ಮತ್ತು ಸಂತುಲನ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಗ್ಗದ ಮೇಲಿನ ನಡಿಗೆಯಂಥ ಈ ನವಿರು ನಿರೂಪಣೆ ಸುಲಭದ್ದಲ್ಲ. ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ವಿಮರ್ಶಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ರಸಾಭಿಜ್ಞತೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾದ ರಮ್ಯ ಕಟ್ಟಡವಿದು. ಇಲ್ಲಿ ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೇ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆನ್ನಬಹುದು. ಒಂದು ಕಡೆ ಮಾತ್ರ, ಓದುಗನಿಗೆ ಅನಿಸಬೇಕಾದ್ದನ್ನು (ಅನಿಸುವುದನ್ನು) ವಾಚ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಅನಗತ್ಯ ವಾಕ್ಯ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹದ ಈ ಕತೆಗಾರ್ತಿಗೆ ಒಲಿದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಅವರು ಬಳಸುತ್ತಿರುವುದು ಏನನ್ನು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.

ಇಲ್ಲೇನೂ ರೋಮಾಂಚಕವಾದದ್ದು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ರೋಮಾಂಚನವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ತನ್ಮೂಲಕ ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನ ಲಹರಿಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಓದುಗನೇ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಇಟ್ಸ್ ಜಸ್ಟ್ ಓಕೆ ಹೌದಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ಹೊರಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯ ಉದ್ದೇಶ. ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು, ಏಕಾಂತ, ಲೈಂಗಿಕವಾದ ವಾಂಛೆಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಬಲ್ಲ ವಾತಾವರಣ ಇಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ನಿಜವೆಂದೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಆದರೆ ಕತೆಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈ ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಒಂದು ನೋಟ ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದೇ ಅಂಥ ವಾಂಛೆ ತಟ್ಟನೆ ಮಾಯವಾಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನವೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಾಕೆ, ನಾವೊಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಹಾಡು ನನ್ನದು ಕತೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಾದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಲಾರಿ ಡ್ರೈವರ್‌ಗೆ ತಾನು ತನ್ನ ಕಾಮತೃಷೆಯನ್ನು ನೀಗಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದೇ ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಕಾದು ಕೂತಿರುವುದು ತನ್ನದೇ ಮಗಳಿಂದ ಶಮನಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಒಂದಕ್ಕೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ದಾಹ ಮರೆತೇ ಹೋಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೆ? ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಾವು ಜಸ್ಟ್ ಓಕೆ ನಿಲುವಿನ ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಛಾತಿ ತೋರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಒಡಹುಟ್ಟು, ಮಗಳು ಎನ್ನುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಒಂದು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ದೇಹದ ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯ್ಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.

ಬಹುಶಃ ನಾನು ಸೂಳೆ ಮಗನಾ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸುತ್ತ ಹಬ್ಬುವ ಕತೆ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಮೈದುನನ ಅತಿರೇಕದ ವರ್ತನೆ ಗಂಡನಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತೊ ಎನ್ನುವ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಬೇಯುವ ಹೆಂಡತಿಗೆ ತಾನು ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಯಸಿಯ ಜೊತೆ ಕೂಡಿದ್ದನ್ನು ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆಯೊಂದಿಗೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಗಂಡನ ಕತೆ ಹೇಳುವ ಸುಳಿ, ಐಸಿಯುನಲ್ಲಿರುವ ಗಂಡ ಸತ್ತರೆ ತಾನು ಅವನ ಅಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ತನಗೆ ಬೇಕಾದವನೊಂದಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಯೋಚಿಸುವ ಹೆಂಡತಿಯ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ವೇಷ, ಇಬ್ಬರು ಮನೆಗೆಲಸದ ಹುಡುಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಸ್ವತಃ ತನಗೆ ಕಮಿಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಬೇಡ ಎನ್ನುವ ಒಬ್ಬ ಕಾಲೇಜು ಸಹಪಾಠಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕತೆ, ಸಂಬಂಧದ ಅಗತ್ಯ, ಅದು ಬಯಸುವ ಬದ್ಧತೆಯ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಕಾಣುವ ಕತೆ ದಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದಿತೆಯೊಬ್ಬಳ ಮನದ ತುಮುಲಗಳಿಗೆ ಸಿನಿಮೀಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕತೆ ಮನಸು ಅಭಿಸಾರಿಕೆ - ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಎಳೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಕಾಣುವುದರಾಚೆ ಬೇರೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಕತೆ ಬಾಹುಗಳು.

ಬಾಹುಗಳು ಕತೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆ, ತಂತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಂಟಸಿಯನ್ನೂ, ಕನಸು-ಕಲ್ಪನೆ-ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಒಂದೆಳೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸುವ ಕತೆ ಅಂತಿರಲಿ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಇನ್ನೊಂದೇ ಒಂದು ಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಬಾಹುಗಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇಟಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟವೂ, ವಿಭಿನ್ನವೂ, ಆಕರ್ಷಕವೂ ಆದ ಕತೆ. ಇವರ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳೂ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಬೇರೆ ಮಾತು, ಅದಿರಲಿ. ಆದರೆ ಈ ಕತೆ ಹೇಳುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ಮಾದರಿಯ ಐದು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎನ್ನುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ನಿರಾಸೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೊಗಸಾದ ನಿರೂಪಣೆ, ಉತ್ತಮ ಶೈಲಿ, ಓದುಗನನ್ನು ತುದಿಗಾಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬಲ್ಲ ಕೌತುಕವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಜಾಣ್ಮೆ, ಬದುಕಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಕಲೆ, ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ - ಮನಸ್ಸಿನ - ಬದುಕಿನ - ಒಟ್ಟಾರೆ ತಾತ್ವಿಕ-ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿ ನೋಡಬಲ್ಲ ಅದ್ಭುತ ಚಿಂತನಶೀಲತೆ, ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪರಿಸರ, ವಸ್ತುಲೋಕದ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬರಹಕ್ಕೆ ಅವು ಒದಗಿ ಬರುವಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಇಡೀ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳು ಕೇವಲ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸುತ್ತಲೇ ಸುತ್ತುತ್ತಿವೆ ಎನಿಸಿದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹ್ಯಾಪಿ ಟು ಬ್ಲೀಡ್ ಎನ್ನುವ ಸ್ಲೋಗನ್ ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲುವುದು, ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಎದೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕವೇ ನಾವು ಗಂಡಿನ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಮಶವನ್ನು ಈಚೆ ತರುತ್ತೇವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ತೊಲಗಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು, ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್ ಮೂಲಕ ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಲಿಬರೇಟಿಂಗ್ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ, ಇದರಿಂದ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಆಶಾವಾದಿಯಾಗಿಯೇ ಇದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ದೇಹದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಸಂಚಾರೀ ಭಾವದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಇಟ್ಸ್ ಜಸ್ಟ್ ಓಕೆ ಎನ್ನಬಹುದು ಎಂದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಆಧುನಿಕನಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳು ತಿಳಿದೊ ತಿಳಿಯದೆಯೊ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಅದನ್ನೆ ಎನಿಸಿದೆ ನನಗೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಕಾಣದ ಕಡಲು - ಆರು ಭಾಗದ ಲೇಖನದ ಐದನೆಯ ಬರಹ

ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೇಳು ಸಣ್ಣಕತೆಗಳಿದ್ದು ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಎಚ್ ಬಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂಕಲನ ಇದಾಗಿದೆ.

ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ಬರೆಯುವ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಎರಡೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭಾಷೆ, ಆಕೃತಿಯತ್ತ ವಿಶೇಷ ಗಮನ, ತಾತ್ವಿಕ/ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮದ ಕಡೆ ಎಚ್ಚರ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯಿರುವ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಎಚ್ ಬಿ ಅವರು ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಕತೆಗಾರ, ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬರಹಗಾರ. ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ಕತೆಗಳ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಂಶವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಇವರು ತುಡಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಕತೆ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರು ನಿರೂಪಣಾ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಒತ್ತು ಯಾವ ಬಗೆಯದು ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಧ್ಯಾ ಎನ್ನುವ ಹುಡುಗಿಯೇ ರಾಣಿ ಕೂಡ (ಪೂರ್ತಿ ಹೆಸರು ಸಂಧ್ಯಾರಾಣಿ), ಲಾವಣ್ಯ ಎಂದು ಕರೆ ಮಾಡಿದಾಕೆಯೂ ಅವಳೇ; ಸೂರ್ಯೇಶ್ ಮತ್ತು ಸುರೇಶ್ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ; ಸೂರ್ಯೇಶನೇ ಕಶ್ಯಪ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಕೌತುಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೊ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೌಶಲದಿಂದ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರಿಲ್ಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಕತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿಯೂ ಮಹತ್ವದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲವನ್ನು ಅವರಿಲ್ಲಿ ಮೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಎಚ್ ಐ ವಿ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಅದಲು ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಲಕ್ಕೆ ಜಾಮೀನು ನಿಂತದ್ದರಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಒಬ್ಬ ನಿವೃತ್ತನ ಗೋಳು, ಪತ್ನಿಯೊಬ್ಬಳ ಅಕಾರಣ ಸಂಶಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ - ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಣೆಯುವ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಹೀಗೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಿರುವುದು ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿಯೇ ಹೊರತು ಕತೆಯ ಹೂರಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಈ ಗುಣ ಇವರ ಹೆಚ್ಚಿನೆಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಎದುರಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಇರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ವಾಕ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ಇದ್ದರೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೆ ಅಂಥ ಕತೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಕತೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಹಲವು ಬಗೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕತೆಗಾರ ತನ್ನ ಕೌಶಲದಿಂದ ಹೇಗೆ ಬೇಕೊ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನೂ ಮೆರೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ತಾಯಿಬೇರಿನಂತೆ ಇರುವುದಂತೂ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಣ್ಣಕತೆ ಹೊರುವುದು ಕಷ್ಟ. ಹೊತ್ತರೆ ಕೊನೆಗೆ ಕತೆ ಏನನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಆ ಎಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಸಮಾನ ತಂತುವಿನ ಜೋಡಣೆ ಇರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ಸಂಧಿ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಪುಟಗಳ ಈ ಕತೆಯ ಮೊದಲ ಮೂರು ಪುಟಗಳಷ್ಟು ಇರುವ ಕತೆ ಸಂಗಪ್ಪ ಮತ್ತು ದುಗ್ಗವ್ವನ ಕುಟುಂಬದ್ದು. ಸಂಧ್ಯಾ ಇವರ ಮಗಳು. ಸಂಗಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಜಾಮೀನು ನಿಂತು ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವಿದೆ. ಇದೆಲ್ಲದರ ಪರಿಣಾಮವೋ ಎಂಬಂತೆ ಮಗಳ ನಡತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದುಗ್ಗವ್ವನ ಅಸಹನೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಸಾಲ ಪಡೆದು ತೀರಿಕೊಂಡ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮಗ ಲಿಂಗರಾಜ ಹಣ ಒದಗಿಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನೇನೊ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾ ಜೊತೆ ಅವನ ಸಂಬಂಧ ಚಿಗುರಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.

ಎರಡನೆಯ, ಸುಮಾರು ಎರಡು ಪುಟಗಳಷ್ಟಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಿ ಎಂಬಾಕೆ ತನ್ನ ಪತಿ ಕಶ್ಯಪ್ ಈಚೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಲಾವಣ್ಯ ಎಂಬವಳ ಕರೆ ಅವಳಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನದ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಈ ಪೂರ್ವಿಯದ್ದು ಮರುವಿವಾಹ ಬೇರೆ. ಈ ಸಂಬಂಧದ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರಗಳು ಇದ್ದು ಈ ಭಾಗ ಕೂಡ ಪಡೆದ ಪೋಷಣೆ ಗಾಢವಾದದ್ದೇ.

ಮೂರನೆಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕತೆ ನೇರವಾದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಕೆಕೆ‌ಎಂ ಲ್ಯಾಬ್ ನಡೆಸುವ ಸಿಂಗಾರಮ್ಮ, ಅವಳಿಗೆ ಮರುಳಾದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಮೂಲಿಮನಿ, ಸಿಂಗಾರಮ್ಮನ ಕೈಕೆಳಗಿನ ನರ್ಸ್ ಸ್ನೇಹಾ, ಕೌಂಟರಿನಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ರಾಣಿ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಎಚ್ ಐ ವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬರುವ ಸೂರ್ಯೇಶ್ (ಕಶ್ಯಪ್), ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಾರ್ವಾಡಿ ಸುರೇಶ್ (ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈತ ವಿವಾಹ ನೋಂದಣಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿ ಪೂರ್ವಿ ಜೊತೆ ನಡೆಸುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ಈತ ಒಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಯದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಆತುರದಲ್ಲಿರುವುದು, ಅಂಥ ಒಂದು ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕರೆತಂದಿರುವುದು, ಆಕೆಯ ತಂದೆ,ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಯಾರೊಬ್ಬ ಸಂಬಂಧಿಯೂ ಜೊತೆಗಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಬರುತ್ತದೆ.) ಇಬ್ಬರ ರಿಪೋರ್ಟು ಅದಲು ಬದಲಾಗುವುದು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸೂರ್ಯೇಶ್ ಮತ್ತು ಸುರೇಶ್ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಪರಿಚಯವಾಗಿ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದರೆ ತಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಎಚ್ ಐ ವಿ ಟೆಸ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಅದಲು ಬದಲಾಗಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ!

ಇಡೀ ಕತೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದೆ. ವಿವರಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಗಾಢವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ಭಾಗವೂ ಇದೇ ಮುಖ್ಯ ಮುದ್ದೆ ಎನಿಸುವಂತಿವೆ. ಕೊಂಚ ಗೊಂದಲ ಹುಟ್ಟುವುದಾದರೂ ಅದು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ರಂಜಕ ಉದ್ದೇಶದ ಗೊಂದಲವೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ. ಯಾರಿಗಾದರೂ ಇಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಈ ಕತೆಗೆ 2014ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದೀಪಾವಳಿ ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬಹುಮಾನ ಕೂಡ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆ ತನ್ನ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ಇಂಥ ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಈ ಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವೆ? ಅದು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇನು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕಷ್ಟ. ಯಾಕಿಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಎಚ್ ಬಿ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವೊ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಇದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಇವರ ಕತೆಗಳು ಓದುಗನ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮ ಮೊಂಡಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನನ್ನು ಕತೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸಿಯೂ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆದಕುವುದಿಲ್ಲ. ಕತೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮಾಯಕದ ಪರಿಣಾಮ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೆಯ ಕತೆ ಚಾಕರಿಯಮ್ಮ ಸಿನಿಮೀಯ ಎನಿಸುವ ಘಟನಾವಳಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಂತ್ಯ ಕೂಡ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿದೆ. ಒಂಟಿ ಬದುಕನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಚಾಕರಿಯಮ್ಮ ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಬಗೆ ಕೊಂಚ ಅಸಂಗತವಾಗಿದ್ದು ಇಡೀ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ರೂಪಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಒಂದೇ ಕೈಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಮಗುವನ್ನು ಯಾವ ಸಂಘರ್ಷವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಕತೆಯ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ಕೂ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಅಂತ್ಯ, ಶರಧಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕವಳು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಕಿರಿಕಿರಿಗೆ ಬೇಸತ್ತು ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮಧುಕರ ಅಲ್ಲಿ ಲೈಲಾ ಎಂಬ ಹುಡುಗಿ, ಆಕೆಯ ಜೊತೆಯವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಅಂತ್ಯ , ಪ್ರಚಂಡ ಪುಲಕೇಶಿ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಭಿಕ್ಷುಕಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ತನ್ನ ತಾಯಿ ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಅಂತ್ಯ - ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಬಗೆಯದ್ದಾಗಿದೆ, ಅದರ ಸಿನಿಮೀಯತೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಅಸಂಗತ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಅಂಥ ಒಂದು ಗಮ್ಯಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳದೇ ಇರುವುದರಲ್ಲಿಯೂ.

ಹಳಿಗಳು ಕೂಡಿದವು ಕತೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಒಂದು ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗದ ಉದ್ದೇಶ ಬಿಟ್ಟರೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಇಲ್ಲ.

ಕಾಣದ ಕಡಲು ಈ ಸಂಕಲನದ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕತೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ, ಸಹಜ ಸುಂದರ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಸರಳ ಕತೆಯಿದು. ಮನೆಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರುವ ಮೈದುನ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕರೆತರಲು ಹೋದ ಕುಟುಂಬ ಒಂದೆಡೆ, ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತ ಅವನ ಬರವನ್ನು ಹಾರೈಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರ ಒಂದೆಡೆ ಇದ್ದು ಕತೆ ಹದವಾಗಿ ಹೃದ್ಯವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

ಕತ್ತಲೆಯೊಳಗಿನ ಬೆಳಕು ಕತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಿನಿಮೀಯವೆನಿಸುವ ರೋಹಿತದಾಸ-ಸುಭಾಷಿಣಿ ಸಮಾಗಮದ ಕತೆಗೆ ಸುಮಂಗಲಾ ಪ್ರವರದ ಮುಂಡಾಸು ತುಸು ಭಾರವಾಗಿಯೇ ಇದೆ ಎನ್ನದೆ ನಿರ್ವಾಹವಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ನಿರೂಪಕ ಶೈಲಿ, ವಿವರಗಳ ಗಾಢ ಕಥಾಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ತರುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಅಂಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿಯೂ ಅವುಗಳ ಸದುಪಯೋಗವಾಗಲಿ, ಸೂಕ್ತವಾದ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿ ಆಗುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸುವುದು ಇಂಥಲ್ಲಿಯೇ. ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇಡೀ ಕತೆಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಆವರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಧುತ್ತೆಂದು ಬರುವ ಸುಭಾಷಿಣಿ ಮತ್ತು ರೋಹಿತದಾಸರ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಂಭಾಷಣೆ ಕತೆಯನ್ನು ಬೇರೆಯೇ ಮಜಲಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಳಿಗಳು ಕೂಡಿದವು ಕತೆಯ ಸಿನಿಮೀಯವೆನಿಸುವ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣು ಮುಖಾಮುಖಿ ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದು ಆಗಾಗ ಇವರ ಗಂಭೀರ ವಿವರಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಥಾಜಗತ್ತನ್ನು ಧುತ್ತೆಂದು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅತ್ತ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಆಗದೆ ಇತ್ತ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬರಹವೂ ಆಗದೆ ತ್ರಿಶಂಕುವಾಗುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರು ಮೀರಬೇಕಾದ ಅವರ ಒಂದು ಮಿತಿ ಎನಿಸುವಂತೆಯೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ದೂರ ತೀರದ ಕನಸು ಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಹೆಂಡತಿ ಸತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಹೆಂಡತಿಯ ತಂಗಿಯ ಜೊತೆ ಚಿಗುರುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣ ಮುರುಟಿದ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನಡೆಯುವ ಮುಖಾಮುಖಿಯೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೋಷಣೆಯ ಪೀಠಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಮಹಾರಹಸ್ಯವೇನೂ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಲಿ, ಹೊಸ ಒಂದು ತಿರುವು ಕಾಣುವುದಾಗಲೀ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಒಂದು ನಿಷ್ಫಲವಾದ ಭೇಟಿಯಿದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಗಾಢ ಕಥಾನಕದ ಪ್ರವರದ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ. ಪ್ರೇಮ, ತ್ಯಾಗ, ಸಾವು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಂಥ ಒಂಟಿ ಬದುಕು ಕೊನೆಗೂ ಇದೆಲ್ಲದರ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಟೆಮ್ ಒಂದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ, ನಡೆದೂ ಏನೂ ಘಟಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಒಮ್ಮೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಎರಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕತೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೊಂಚ ನೇರ, ಸರಳಗೊಳಿಸಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ ಇಷ್ಟು: ತಾನೋಜಿ, ತಾರಾಬಾಯಿಯ ಏಕೈಕ ಸುಪುತ್ರಿ ಸಕ್ಕೂಬಾಯಿ ಅತಿಮುದ್ದಿನಿಂದ ಕೆಳ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಈಡುಜೋಡು ಸರಿಯಿಲ್ಲದವನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ಅವಳ ಗಂಡ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಾಗ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಇನ್ನೊಬ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಅವಳು ಅವಳಿ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾಳೆ.

ಕತೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡಂದಿರ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಏನೋ ಮುನಿಸಿದೆ, ಅವಳು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಇಬ್ಬರೂ ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಗುವಾಗಿದ್ದರೆ ಗಂಡಂದಿರ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಯೋಚಿಸುವ ಸಕ್ಕೂ ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಮಗು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದಿರುವ ಸಕ್ಕೂಬಾಯಿಯ ಪೂರ್ವಾಪರ ಮನಕಲಕುವಂತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾನೋಜಿ, ತಾರಾಬಾಯಿ ಇಬ್ಬರ ದಾರುಣವಾದ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮನಕರಗುವಂತೆ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಕತೆಯನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಆವರಿಸುವ ಆ ಭಾಗ ಅಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗದೆ ಸಕ್ಕೂಬಾಯಿಯ ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವತ್ತ ಕತೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಂಬಾಜಿ-ತಿಪ್ಪೇಶಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಫೋಕಸ್ ಮಾಡಿ ಮುಗ್ಗರಿಸಿದಂತಿದೆ. ಇಷ್ಟಿದ್ದೂ ಈ ಕತೆ ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಕತೆಯಾಗಿ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಒಳಗೊಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಮಿಶ್ರಣ ಕತೆಯ ಹೆಸರೇ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಒಡಲಿಗೆ ಒಂದು ರೂಪಕದಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ಸ್ ಮಾರುವ, ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆ ಬಾಕಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಥಾನಾಯಕನಿಗೆ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ವಾಕ್ ಜೊತೆಗಾರ ರಮಣಕಾಂತ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ತನಗೆ ಸೂಟ್ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ನೀನೇ ಇಟ್ಕೊ ಎನ್ನುವಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವಳು ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆಯಂತಿದ್ದಾಳೆ. ಇವನು ಯಾವುದಕ್ಕೋ ಕಾಯುತ್ತಿರುವವನಂತಿದ್ದು ಕತೆ ನವಿರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಮಣಕಾಂತ ಆಕೆಯ ಅಪ್ಪನ ಕಾಯಿಲೆ, ಅವನು ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ ಈಕೆಯ ಸ್ನೇಹಿತೆಯ ಕತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಅಪ್ಪನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಬಳಕೆಯಾದಂತಿರುವ ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು ಕತೆ, ಕೊಲೆಯಾದ ತಮ್ಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ಬಳಕೆಯಾದಂತಿರುವ ಕತೆ ಸಿಕ್ಕು - ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾದ ಸರಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೆರಡು ಕತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ ನೆನಪಿನ ಸುರುಳಿ ಸುಳಿಗಾಳಿಯಾಗಿ ಬಗ್ಗೆ ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ತೌಲನಿಕ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದ ಸಂಗತಿ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಗತಿಸಿದ ತಂದೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ಇರುವುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸುವ ವಿವರ, ಪೀಠಿಕೆಯ ಉದ್ದ ಅತಿಯಾಗಿದ್ದು ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಮೂರು ಪ್ಯಾರಾದಲ್ಲಿ ಬರುವ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಒಂದು ತಿರುವು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗದೆ ಕತೆಯ ಓದು ಕೊಂಚ ಗಲಿಬಿಲಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವಂತಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಕೃತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಅವರ ಕತೆಗಳು ವೈರುಧ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ತನ್ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಚಪಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಿನಿಮೀಯವೆನಿಸುವ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಯುವಪ್ರೇಮಿಗಳ ರಮ್ಯ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತಕ್ಕೆ, ತಿರುವುಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ಅತಿ ಮಹತ್ವ, ನಿಗೂಢವಾದದ್ದನ್ನೇನೊ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟು ಚುಟುಕಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆದು ಪಂಚ್ ಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ - ಇವೆಲ್ಲ ಸಣ್ಣಕತೆಯ ರಂಜಕ ಅಂಶಗಳೆನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವೇನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ತಮ್ಮ ಗಾಢ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡವೇನಿದೆ ಅದು ಇಂಥ ರಂಜಕ ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಾತ್ವಿಕ, ಪ್ರಯೋಗಶೀಲ ಮತ್ತು ಶೋಧಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯತ್ತ ಗಮನ ನೀಡಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಗೆಂಡೆದೇವ್ರು - ಆರು ಭಾಗದ ಲೇಖನದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬರಹ

ಹನುಮಂತ ಹಾಲಿಗೇರಿಯವರ ಕಥಾಸಂಕಲನ ಗೆಂಡೆದೇವ್ರು ಒಂಭತ್ತು ಕತೆಗಳ ಒಂದು ಗುಚ್ಛ. ಕೇಶವ ಮಳಗಿಯವರ ಮುನ್ನುಡಿ ಮತ್ತು ರಹಮತ್ ತರೀಕೆರೆ ಹಾಗೂ ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿಯವರ ಬೆನ್ನುಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಸಂಕಲನ ಕತೆಗಾರರ ಐದನೆಯ ಕೃತಿ. ಕೆಂಗುಲಾಬಿ, ಮಠದ ಹೋರಿ, ಕತ್ತಲಗರ್ಭದ ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಊರು ಸುಟ್ಟರೂ ಹನುಮಪ್ಪ ಹೊರಗ ಇವರ ಇನ್ನಿತರ ಕೃತಿಗಳು. ಬರವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಹುಮಾನ, ಪುರಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿರುವುದು ಇವರ ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆ ಸುಡುಗಾಡು ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಣ ಒಪ್ಪಮಾಡುವುದು, ಸುಡುವುದು, ಹೂಳುವುದು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಕುರಿತದ್ದು. ದೊರೆರಾಜ ಅಥವಾ ದರಿಯನ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಈ ಕತೆ ಆತನ ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ದುರಂತವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಓದಿದ ಎಡೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬೇರೊಬ್ಬ ಕತೆಗಾರರ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಕತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲವಲವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಥನದ ಎಳೆ ಇರುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಭಾಷೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು ನಿರೂಪಣೆ ಸರಳ, ನೇರವಾಗಿದ್ದೂ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹದ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಕಲನದ ಉತ್ತಮ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು.

ಎರಡನೆಯ ಕತೆ ಅಲೈದೇವ್ರು ಇಷ್ಟವಾಗುವುದು ಅದರ ಆಶಯಕ್ಕಾಗಿ. ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಕೆಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಯಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಣ ಒಂದು ಸಂಘರ್ಷ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಥ ಕತೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇವತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ನೇರಾನೇರ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಷ್ಟೇ ಇದೆ. ತೀರ ದೈನಂದಿನವನ್ನೇ ಕತೆಯಾಗಿಸಿದರೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿದಿನ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದನ್ನೇ ಕತೆಯಾಗಿಸುವಾಗ ಕತೆಗಾರ ಅದು ಜನರಿಗೆ ಬೋರ್ ಹೊಡೆಸದಂತೆ ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಇವತ್ತು ವರದಿ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಟೋರಿ ಆಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರದಿ ಕೂಡ ರೋಚಕ, ಕೌತುಕಮಯ ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿರುವ ಪತ್ರಿಕಾವರದಿಗಳ ಎದುರು ಕಥನದ ಮಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರತ್ವ ಮೆರೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂರನೆಯ ಕತೆ ದೇವಸಗ್ಗ ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಇದ್ದರೂ ಇನ್ನೊಂದು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ರೋಸಿ ಹೋದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಾಡಿನ ನಡುವೆ ಮುಗ್ಧವಾಗಿ, ಸರಳವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವವರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಗೆ ಮಾರು ಹೋಗಿ ಅವರೊಂದಿಗೇ ಬದುಕುವ ಕನಸು ಕಾಣುವುದರ ಕತೆ ಕೂಡಾ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ತೀರ ಹಳೆಯ ವಸ್ತುವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ತೀರ ಆದರ್ಶದ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಗಷ್ಟೇ ಸಂದುಹೋಗುವಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಕ ತಾನು ಚರಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿಯೇ ಕತೆಯ ವಿಡಂಬನೆ ಕೂಡ ಇರುವುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ. ಈ ಕತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಕತೆಗಾರರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೊಗಸು ತುಂಬಿದೆ. ಈ ಕತೆ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಮೈತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇಂಥ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕತೆಯ ಆಕೃತಿ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಇದು ಸಂಕಲನದ ಇನ್ನೊಂದು ಉತ್ತಮ ಕತೆಯಾಗಿ ಮೈತಳೆದಿದೆ.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕತೆ ಗಂಡು ಜೋಗ್ಯಾ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜೋಗತಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜೋಗಯ್ಯ ಗಂಡು. ಅವನ ಸಹಜ ಆಸೆಯಾದ ಮದುವೆ, ಮಕ್ಕಳು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಕ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು ಹೇಳುವ ಪುಟ್ಟ ಕತೆಯಿದು. ಈ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೇ ಗಿಮ್ಮಿಕ್ಕುಗಳಿಲ್ಲ. ಸರಳ ನೇರ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಚೊಕ್ಕವಾಗಿ ಮುಗಿಯುವ ಕತೆ ಮನಸೆಳೆಯುವುದು ಅದರ ಆಶಯದಿಂದಾಗಿಯೇ.

ಐದನೆಯ ಕತೆ ಕರ್ಕಿಬೇರು. ಈ ಕತೆ ಒಂದು ನೆಲೆಯಿಂದ ನಿರಂಜನರ ಕೊನೆಯ ಗಿರಾಕಿ ಕತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬಡತನ, ಕಾಮ-ಪ್ರೇಮದ ಆಕರ್ಷಣೆ, ನಡುವೆ ಅತಂತ್ರಗೊಂಡ ಬದುಕು ಮತ್ತು ದುರಂತದ ಅಂತ್ಯ ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಹಂದರ. ವಸ್ತುವಿನ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಸತೇನಿಲ್ಲ. ಊರಿಗೆ ಹೇರ್‌ಪಿನ್ನು, ಟಿಕ್ಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾರಿಕೊಂಡು ಬರುವಾತ ಕೂಡ ಕನ್ನಡದ ಹಲವಾರು ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಬಿಯೇ. ಹೊಸತೇ ಆದ ಜಗತ್ತೊಂದು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವ ಸಾಹಸಕ್ಕೂ ಹೋಗದೆ ಹಳೆಯ ಜಾಡಿನಲ್ಲೇ ಸಾಗುವ ಕಥಾನಕವಾದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೊಗಡಿದೆ. ದುರಂತ ಮನಕಲಕುವಂತೆ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಕತೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಇರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿಯೇ.

ನಿಮ್ಮಿ ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕತೆಗಾರರಿಗೇ ಇದು ತೀರ ಎಳಸು ಕತೆ ಎನ್ನುವ ನಿಲುವಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಈ ಕತೆ ಒಂದು ಘನತೆಯೊಂದಿಗೇ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತು ಬರುವ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ನೈಜವೆನಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿದ್ದೂ ಶತ್ರುಗಳು ಕಾಡತೂಸು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವಂಥ ವಿವರ ಒಂದೆಡೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಡತೂಸು ಬಳಸುವುದು ನಕ್ಸಲರು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲರು. ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಕಾಡತೂಸು ಬಳಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೆ? ಕತೆಗಾರರು ಇಂಥ ಅಂಶಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಹಳಸಲು ಮಾತು, ವಿವರ, ವದಂತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಿರೂಪಣೆ ಹದ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

ಗೆಂಡೆದೇವ್ರು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾಸ್ಯ, ವಿಡಂಬನೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದೆ. ಹಾಸ್ಯದ ಮೂಲಕ ಮನುಷ್ಯನ ‘ದೇವರು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ’ ಚಟವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬದುಕಿನ ಅಗತ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಕತೆ ನವಿರಾಗಿ ಹರಿದು ಮುಕ್ತಾಯ ಹಾಡುವುದು ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.

ಪಿಡುಗು ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕರ್ಕಿಬೇರು ತರದ್ದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪಾದನೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಕತೆ.

ನಾಗಬಲಿ ಕತೆ ಆಧುನಿಕತೆ, ಪ್ರಗತಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಅಗಲೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಬಲಿಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದೂ ದೇವಸಗ್ಗದ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವನ್ನು ಮೆರೆಯುವ ವಸ್ತು, ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿ, ಜೀವನದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲ. ಅದೇ ಮುಳುಗಡೆ, ರಸ್ತೆಯಗಲ, ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ, ಬಡತನ, ಕೋಮು ಘರ್ಷಣೆ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳಿದ್ದು ಈಗಾಗಲೇ ಇನ್ನಿತರರ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ವಸ್ತು ಪ್ರಪಂಚವೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎದುರಾಗುವುದು ನಿರಾಸೆಯನ್ನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಬೆತ್ತಲೆಯ ಬೆಳಕನುಟ್ಟು - ಆರು ಭಾಗದ ಲೇಖನದ ಮೂರನೆಯ ಬರಹ

ಜೆ ಪಿ ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಬೆತ್ತಲೆಯ ಬೆಳಕನುಟ್ಟು ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 18 ಕತೆಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರನ್ನು ಕಿರುಗತೆಗಳೆಂದು ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಕಥಾಲೋಕ ವಿಭಿನ್ನವಾದದ್ದು, ನಿರೂಪಣೆ ಸುಂದರ-ಸರಳ, ತಂತ್ರ ನವೀನ ಮತ್ತು ಆಕೃತಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಇವರ ಕಥಾಲೋಕವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಕೊಂಚ ಭಿನ್ನವಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಾಗುವುದು ಅಗತ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಸವರಾಜು ಅವರು ದೈನಂದಿನಗಳಿಂದಲೇ ತಮ್ಮ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಥಾನಕವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಕತೆ ಹೇಳತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾದ ಒಂದು ನೆಲೆಗಟ್ಟು ಅವರ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಅನಗತ್ಯವಾದ ಗಿಮ್ಮಿಕ್ಕುಗಳಾಗಲೀ, ಸುಂದರಗೊಳಿಸುವ ಅಸಹಜ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗಲೀ ಅವರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಥಾನಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಅವರು ಅದನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ಕೋನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ತೊಡಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಅಪ್ರೋಚ್‌ಗಾಗಿ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ, ಸಹಜವಾದ ತಂತ್ರವನ್ನಷ್ಟೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅವರ ಕತೆಗಳ ವಸ್ತು-ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ತಂತ್ರಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಏಕತಾನತೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕತೆಯೂ ತನ್ನ ತಾಜಾತನದಿಂದಾಗಿ, ನಿರೂಪಣೆಯ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಓದು ಹೊರೆಯಾಗದ್ದು, ಮುದ ನೀಡುವಂಥದ್ದು.

ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಕತೆಗಳು ಒಡ್ಡುವ ಸವಾಲು ಕೊಂಚ ವಿಚಿತ್ರವಾದದ್ದು. ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಬಲೆ ಬೀಸಿ ಕೂತಿದ್ದು, ಕತೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದು, ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ತಿದ್ದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಬಾರಿ ತಿದ್ದಿದಾಗಲೂ ಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ಬದಲಾಗಿ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದು ಎಲ್ಲದರ ಕುರಿತು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಏನೋ ಗೀಚಿದ್ದೆನ್ನುವಂಥ ಕತೆಗಳಲ್ಲ ಇವು. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿ ಪೋಷಿಸಿದ ಕತೆಗಳು. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವಾದರೂ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಸವರಾಜು ಅವರು ಢಾಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ಕಥಾನಕದ ನಡೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಚೆಯದೇನನ್ನೋ, subtle ಆದ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಕತೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಸವಾಲು. ಮೊದಲ ಓದಿನಲ್ಲಿ, ಓದುವ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಅದು ಛಕ್ಕೆಂದು ಮನಸ್ಸು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸೋಕದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬೇಕು. ಸೋಕಿದರೆ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಥ ಒಂದು ಹದ, ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಎನ್ನಬೇಕೆ, ಅದು ಕತೆಗೆ ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ದಕ್ಕುವುದೋ ಹೇಳಲಾಗದು. ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಬಹುಶಃ ಅದೃಷ್ಟ ಒಲಿದಾಗಲೆ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಭಾವಕ್ಕಿಂತ ಬುದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಕೈಜಾರಿ ಹೋಗುವುದೆ? ಅದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಡುಗೆಯೊಂದು ಎಲ್ಲ ಹದವರಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳಿದ್ದೂ ರುಚಿಕಟ್ಟುವ ಮಾಯಕ ಯಾವುದು ಎಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಾಗದೊ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೂ.

ಬೆತ್ತಲೆಯ ಬೆಳಕನುಟ್ಟು ಕತೆ ಈ ಸಂಕಲನದ ಮೊದಲ ಕತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಡ ದ್ಯಾಮವ್ವ ತನ್ನ ತುಂಬು ಹರಯದ ಮಗಳು ರತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಗುಡ್ಡಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ, ಹರಕೆ ಸಂದಾಯಕ್ಕೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಮಗಳು ತನ್ನದೇ ಊರಿನ ಗ್ರಾಮಸೇವಕ ಗೋವಿಂದ ದಾಸ್ ಜೊತೆ ಹಿಂದೆಯೇ ಕುದುರಿದ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಡುತ್ತಾಳೆ. ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕಾಲ್ಕಿದ್ದಾಳೆ. ಇದು ದ್ಯಾಮವ್ವನಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಘಾತ. ಮುದಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸರೆ ತಪ್ಪಿದಂತಾಗಿ ಆಕೆ ಕಂಗಾಲಾಗುವಾಗಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಬೆತ್ತಲೆ ಸೇವೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಸನಾತನಿಗಳ ಆಕ್ರೋಶ, ಪೋಲೀಸರ ಅಸಹಾಯಕ ದೊಂಬರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದ್ಯಾಮವ್ವ ಒಂದು ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಇಡೀ ಕತೆಯ ಉಸಿರಿಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಥವನ್ನು, ಕೇಂದ್ರವನ್ನು, ಹೊಳಹನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಕನಸು. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿಯೂ, ನಿರೂಪಣೆಯ ಸೊಗಸಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗುವ ಒಂದು ಕತೆಯಿದು.

ಎರಡನೆಯ ಕತೆ ಕುದುರೆ ಕೂಡ ಧ್ವನಿಸುವ ಸತ್ಯ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಕನ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಒಂದು ಕುದುರೆ, ಮಕ್ಕಳ ಸಂತಸ, ಆಟ ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಎಲ್ಲರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೂ ದಕ್ಕುವ ಬಗೆ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುತಳೆದ ಬಗೆ ಅತ್ಯಂದ ಹದವಾಗಿ, ನವಿರಾಗಿ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂತುಲನವನ್ನೇ ಕೆಡಿಸುವ ಬಗೆ ಕೂಡ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಸೊಗಸಾದ ಕತೆಯಿದು.

ಮೂರನೆಯ ಕತೆ ಸ್ನಾನ. ಸಾವನದುರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೊರಟ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ಆತನ ಗೆಳೆಯ ಹಾದಿಯ ನಡುವೆ ಒಂದೆಡೆ ಒಂದು ತುಳಸಿ ಗಿಡಕ್ಕೆ ಮೋಹಗೊಂಡು ಅದರ ಬೀಜ ತರಿದು ಕೊಡಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿರುವ ಒಬ್ಬನಿಗಾಗಿ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿ ತಲಾಶು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುವ ತಮಾಷೆಯ ಒಂದು ಕತೆಯಿದು. ಕೊನೆಗೂ ಇವರಿಗೆ ಆಪದ್ಬಾಂಧವನಂತೆ ಒದಗಿದ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗ ಕೂಡ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ್ದು ವಾರದ ಹಿಂದೆ ಎನ್ನುವುದು ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಳ್ಳಿ ಮಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಊರಿನ ತುಳಸಿ ಪರವೂರಿನವರಿಗೆ ಸಿಗಲಿ ಎನ್ನುವ ಸದುದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ದೇವರಂತಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಸ್ನಾನದ ಶೌಚ ಅಗತ್ಯ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರಿಗೂ ಅದು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದಿಷ್ಟರ ಆಚೆಗೂ ಕತೆ ಕೊಂಚ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಹುಡುಗನ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಹಕ್ಕಿಯ ಹಾಗೆ ವಿಹರಿಸುವ ಒಂದು ನೋಟ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಕತೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಒದಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಒತ್ತು ಏನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇಡೀ ಕತೆ ಕೊಂಚ ಐಷಾರಾಮಿ ನಿರೂಪಣೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿಸುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಂದಕ್ಕೆ ಚ್ಯುತಿಯಿಲ್ಲದಂತಿದೆ.

ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕತೆ ತಾಳಿತ್ತಾಯ ಎನ್ನುವ ಒಬ್ಬ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದನ ಮುಪ್ಪಿನ ದಿನಗಳ ಕನವರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ತಾಳಿತ್ತಾಯರ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಹಿನ್ನೋಟವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಮಗ ಮತ್ತು ಮಗಳು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸುವ ಅಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸುಸ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸದ್ಯ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಅಜ್ಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರಾದರೂ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಆಶಾವಾದಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆಯುವ ಸೂಚನೆ ಕತೆಯಲ್ಲಂತೂ ಇಲ್ಲ.

ಸಂಕಲನದ ಐದನೆಯೆ ಕತೆ ಜೀವ ಕೋಟಿ. ಬುಲ್ಡೋಜರು ಬಳಸಿ ಹುಲ್ಲು, ಪೊದೆ ಬೆಳೆದ ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಡ್ರೈವರ್ ಕೃಷ್ಣ ತನ್ನ ಕೆಲಸದ ಮಧ್ಯೆ ಹಾವಿನ ಒಂದು ಸಂಸಾರವನ್ನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅರೆಜೀವ ಮಾಡಿ ಬಿಡಬಾರದು, ಮರಿಗಳನ್ನು ಅನಾಥಗೊಳಿಸಿ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವೂ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮುಂತಾದ ಸಮರ್ಥನೆಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಅವನು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆ ಹಾವಿನ ಇಡೀ ವಂಶವನ್ನೇ ನಿರ್ವಂಶಗೊಳಿಸುವಂಥ ಹಠಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಭಯ, ಭ್ರಾಂತಿಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ತತ್ವಪದದ ಮುಖೇನ ಇಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಜೀವಕೋಟಿಗೂ ಬದುಕುವ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎನ್ನುವಂಥ ಒಂದು ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವನ ಸಂಕಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂಕಲ್, ನಿಮ್ಮ ಬೈಕ್ ಕತೆ ಒಂದು ನಾಸ್ಟಾಲ್ಜಿಯ ಕುರಿತದ್ದು. ವಿವರಗಳು, ನಿರೂಪಣೆ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ.

ಪಿಸ್ತೂಲು ಕತೆ ಕೂಡ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಏಕಾಂಗಿತನವನ್ನು ಮೀರುವ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಇದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಟ್ಟೇಳಲಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮನಾಭರಾಯರು ತಮ್ಮ ಮಡದಿ ಕಮಲಮ್ಮನ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಕೊಲೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದರು ಎನ್ನುವ ಕುತೂಹಲಕರ ಸುದ್ದಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕತೆ ತೊಡಗಿದರೂ ಇದು ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕತೆಯೇನಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಕತೆ ಬಹುಶಃ ಕೆದಕಲು ಬಯಸುವ ಮನುಷ್ಯನ ಹತಾಶ ಕ್ಷಣದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಕೂಡಾ ಕತೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕದೇ ನುಣುಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನುಡಿ ಬರೆದಿರುವ ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಕತೆಗಳ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂಥ ಒಂದು ಕತೆಯಿದು.

ಮತ್ತೆ ಬಂದ ಮಳೆ ಕತೆಯಲ್ಲೂ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಗೋಳಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಾವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸೊಸೆ ಮತ್ತು ಮಗ ಈ ಹೊಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತ ಹೈರಾಣಾಗುವ ಚಿತ್ರದ ಜೊತೆಗೇನೆ ಧಾರಾಕಾರ ಸುರಿದ ಮಳೆಯ ದಿನ, ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಿ ಹೋದ ಹಾವಿನಿಂದ ಸತ್ತ ಅತ್ತೆಯ ನೆನಪು ಕಾಡುವ ಬಗೆಯಲ್ಲೇ ಮಾವ/ಅಪ್ಪನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಜಾಗೃತವಾಗುವ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ವೇಗವಿಲ್ಲದ, ಭಾವಾತಿರೇಕವಿಲ್ಲದ ನಲುನುಡಿಯ ಚಿತ್ರಣ ಕೊಡುವ ಬಸವರಾಜು ಅವರ ಶೈಲಿಗೆ ಈ ಕತೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಂತಿದೆ. ಕತೆಗಾರನ ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ಕತೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಉದ್ವೇಗ ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನುರಿತ ಕತೆಗಾರ ಮಾತ್ರ ಅರಿಯಬಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದರು ಒಮ್ಮೆ, ಹಿರಿಯ ವಿಮರ್ಶಕರು. ಮಾಸ್ತಿ ಕತೆಗಳು, ಕೆ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣರ ಕತೆಗಳು ಬಹುಶಃ ಅಂಥ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದಾದ ಮಾದರಿಗಳು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಬಸವರಾಜು ಅವರದ್ದೂ ಅದೇ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುವ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬರಹಗಾರನ ತಾದ್ಯಾತ್ಮವಿಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಭಾವಾತಿರೇಕದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಅವನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರದೇ ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ ಅದು ಬರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ನನ್ನ ಗೊಂದಲ ಇನ್ನೂ ಪರಿಹಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಅವನ ಬರವಣಿಗೆಯ ನಡುವೆ ಇಂಥ ಒಂದು ಅಂತಃಪಠವಿದ್ದರೆ, ಅದು ಇರಬೇಕಾದ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಒಪ್ಪುವುದಾದರೆ ಅದು ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಓದುಗನಲ್ಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡೇ ಬರುತ್ತದೆ ಎನಿಸಿದೆ ನನಗೆ. ಅಂಥ ಬರವಣಿಗೆ ಓದುಗನಲ್ಲೂ ಭಾವಕೋಶವನ್ನು ಮೀಟುವಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಕೊಂಚ ದೂರದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೊಲಿಗೆ ಯಂತ್ರ ಕತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಕತೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂಥದ್ದು. ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಹೊಲಿಗೆಯಂತ್ರ, ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಸುರುವಾಗುವ ಜೂಜು, ಪೋಲೀಸರ ಆಗಮನ ಮುಂತಾಗಿ ಇಡೀ ಊರು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಆಧುನಿಕ ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹದವಾದ ತಮಾಶೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರೂಪಿಸುವ ಈ ಕತೆ ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸುಖಾಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣವೂ ಕತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ತಿರುವು, ಘನತೆ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಮನಸೆಳೆವ ನಿರೂಪಣೆ.

ಅಂತರಾಳ ಈ ಸಂಕಲನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಈ ಕತೆಯ ಬಂಧ ಎಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆಯೊ ಅದು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಳಸತ್ಯಗಳು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಥನ ಕಾವ್ಯದಂಥ ಈ ಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಲಾತೂರಿನ ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ವರದಿಗಾಗಿ, ಫೋಟೋಗಳಿಗಾಗಿ ಭೇಟಿಕೊಡುವ ಪತ್ರಕರ್ತ ಅಲ್ಲಿ ಪಡುವ ಸ್ವಂತದ ಪರಿಪಾಟಲುಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಸಂಸಾರದ ರೀತಿ ನೀತಿ, ಪ್ರೀತಿ-ಹಿಂಸೆ, ಬಡತನ-ಹೃದಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ಇತಿ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲದ ನಿರುದ್ದಿಶ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ತೆರೆದಿಡುವ ಬಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಚಿಯರ್ಸ್ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಣವೆಂದರೆ ಇದು ಮುಂದೇನಾಗುವುದೋ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಕೌತುಕವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಿತ್ರ ಶೈಲಿ. ವೀರಪ್ಪನ್ ಓಡಾಟದ ತಾಣದಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ-ತಮಿಳುನಾಡು ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ತಪ್ಪೆಸಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗುತ್ತ ಓಡಾಡುವ ಒಂದು ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು ಅದರ ವಿಚಿತ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಾಗಿಯೇ ಹೇಳುವ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟೂ ಕತೆಯ ಈ ಗುಣವೇ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾಗಿ ಸೆಳೆಯುವಂತಿದೆ.

ಹುಲಿ ಹಿಡಿದದ್ದು ಕತೆ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಕೊನೆಯ ಕತೆ. ನಾಯಿಮರಿ ಸಾಕಬೇಕೆನ್ನುವ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳ ಅರಿವು, ತೊಡಕುಗಳ ಬಲೆ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ತಳಮಳ ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು. ನಿರೂಪಣೆ, ತಂತ್ರ, ಹೊಸತನದ ವಸ್ತು ಬಹುವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದ ಕಿರುಗತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರು ಕತೆಗಳಿವೆ. ‘ಒಂದು ಹಸು, ಒಂದು ಹುಲಿ’ , ಬೇಜಾರು, ಆಟ ಮೂರೂ ಕತೆಗಳು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನಂತೆ ಪುಟ್ಟದಾಗಿ ಕುಟುಕಿ ಕಾಣಿಸುವ ಜೀವನ ದರ್ಶನ ದೊಡ್ಡದು. ರೊಟ್ಟಿ, ಬಿಳಿಬೆಕ್ಕು ಕರಿಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾಣದೂರಿಗೆ ಖಾಲಿ ಕೈಮರ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಮಾಯಕದ ಸೆಳೆತವಿಲ್ಲ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಜೋಗತಿ ಜೋಳಿಗೆ - ಆರು ಭಾಗದ ಲೇಖನದ ಎರಡನೆಯ ಬರಹ

ಜೋಗತಿ ಜೋಳಿಗೆ ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಕತೆಗಳಿದ್ದು ಸಬಿತಾ ಬನ್ನಾಡಿಯವರ ಒಂದು ಮೌಲಿಕ ಮುನ್ನುಡಿ ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗತಿ ಜೋಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಸುಮುಳ್ಳು ಕತೆಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಬದುಕಿನ ಕತ್ತು ಹಿಚುಕುವುದಕ್ಕೇ ಇರುವ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯೂರಿಟನ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ (ಪಾವಿತ್ರ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ)ಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಒಂದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಕತೆಗಳಾದರೆ ಡೇಗೆ ಬಾಡಿಗೆ ತಾಯ್ತನವನ್ನು, ದಾರಿ, ಆನೆ ಬಂತೊಂದಾನೆ ಮತ್ತು ಸೂರು ಕತೆಗಳು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು, ಆ ಜೀವದ ಅಪೂರ್ಣ ಸ್ವಗತಗಳು ಕತೆ ಮಂಗಳಮುಖಿಯರು ಎಂದು ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ಲೈಂಗಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಕತೆಗಳು. ಸೈತಾನನ ಬಲೆ ಕತೆ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಷ್ಟು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಥಾನಕದ ನಡೆ ಏಕಮುಖವಾಗಿ ಇಡಿಕ್ಕಿರಿದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ಕತೆಗಳ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯಾದರೂ ನುರಿತ ಕತೆಗಾರ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಅನುಪಮಾ ಅವರಿಗೆ ಈ ಬಗೆಯ ಶಿಲ್ಪ ಒದಗಿಸುವುದೇನೂ ವಿಶೇಷ ಶ್ರಮದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳಾಚೆ, ಬದುಕಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಜ ತುಡಿತದ ಚಾಚುವಿಕೆಗೂ ಹೊರತಾಗಿ (ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ) ಇಲ್ಲಿನ ಇಸುಮುಳ್ಳು, ಸೈತಾನನ ಬಲೆ ಮತ್ತು ಜೋಗತಿ ಜೋಳಿಗೆ ಕತೆಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಧಾರೆಯತ್ತಲೇ (ಕೇಂದ್ರದತ್ತಲೇ) ಮರಳುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದರ ಹರಹು ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತ ಸಾಗುವಾಗಲೇ ಸಣ್ಣಕತೆಯಾಗಿ ಮೈತಳೆಯುವ ಧೋರಣೆಯನ್ನೇ ಮೆರೆಯುವ ಈ ಕತೆಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಮಿತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ. ಇಸುಮುಳ್ಳು ಕತೆ ಬಹುಶಃ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ, ಹೊಸ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಓದುಗನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿಯೂ, ಹಾಗೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿದುದರಿಂದಲೇ ನಿರಾಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಕತೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನೇ ಈ ಮಾತನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ ಇಸುಮುಳ್ಳು, ಜೋಗತಿ ಜೋಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೈತಾನನ ಬಲೆ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಒಂದು ಸಂಕಲನದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಕತೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ.

ಕತೆಗೆ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾಂಡು, ಮಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಕುಂತಿ ಸಂಬಂಧದ್ದು.

ಎರಡನೆಯದು ತುಕ್ರನದ್ದು. ಈತ ಶಂಕರಯ್ಯನ ಒಕ್ಕಲಾಗಿದ್ದವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಮನೆಯ, ತೋಟದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಒದಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಾನಾದರೂ ಶಂಕರಯ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಸುಭದ್ರಮ್ಮನ ನಡುವೆ ಆತನ ನಿಷ್ಠೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದು ಸುಭದ್ರಮ್ಮನ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೇ ಈ ಆಯಾಮ ತೆರೆದು ತೋರುವ ಅಂಶ. ಅದರಾಚೆ ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಲಿ ಆಯಾಮಕ್ಕಾಗಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲ.

ಮೂರನೆಯದು ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂಬ ದನ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಟರ ಹೋರಿ, ಗಿಡ್ಡನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಶಂಕರಯ್ಯನವರಿಗಿರುವ ಅಸಹನೆ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರಮ್ಮನಿಗಿರುವ ಸಹಜ ನಿಲುವು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಪಾಂಡು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೂ ಒಂದು ಎಳೆಯ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಶಂಕರಯ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರಮ್ಮನ ಸಂಬಂಧ. ಮಾತಿನ ಹಕ್ಕು, ಅಧಿಕಾರ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದ, ಶಂಕರಯ್ಯನ ಅಹಂಮಿಕೆಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಒದಗಿಸುತ್ತ, ಅವರ ಸಿಟ್ಟು, ಆಕ್ರೋಶಗಳಿಗೆ ಮೂಕಪ್ರಾಣಿಯಂತೆಯೇ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತ ಇರಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾಗಷ್ಟೇ ಎಂಬುದು ಪುರುಷವರ್ಗದ ನಿಲುವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಕೈಲಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೀರುತ್ತಲೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ತ್ರೀಮತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸುಭದ್ರಮ್ಮ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಆಯಾಮವಿದು. ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜೀವಂತಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಆಡಂಬರ, ನಾಟಕೀಯತೆ ಯಾವುದೂ ಕಾಣದಂತೆ ನವಿರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನೂ ಕೌಶಲವನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುವ ಅಂಶ. ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಇಂದಿರೆ, ರಾಜೀವ, ವಿಷ್ಣು, ಲಲಿತೆ, ಶಂಕರಿ, ವೈಜಯಂತಿ ಮುಂತಾದ ಪಾತ್ರಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಬಹುದಾದರೂ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಯೋಜಿತ ಹೆಣಿಗೆ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಈ ಶಂಕರಯ್ಯ-ಸುಭದ್ರಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಗೈರಾಗಿದೆ. ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಶಂಕರಯ್ಯನ ಕ್ರೌರ್ಯವೇ ಒಂದು ಆಯಾಮವಾಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆತ ಸುಭದ್ರಮ್ಮನ ಮೇಲೆ ಚಾಯ ಮಾಡಿ ತರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಡೆಸುವ ಹಲ್ಲೆ ಸಣ್ಣಸಂಗತಿಯೇನಲ್ಲ. ಅದು ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ನಡೆದು ಬಂದ, ಸುಭದ್ರಮ್ಮನ ದೈನಂದಿನವೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟಂತಿರುವ ಒಂದು ಹಿಂಸೆ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸಣ್ಣಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಂತಿದೆ. ಬದಲಿಗೆ ಮೂಕಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಹಲ್ಲೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಆಯಾಮದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ. ಅದು ಶಂಕರಯ್ಯನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದರೂ ಸುಭದ್ರಮ್ಮನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಒಂದಂಶವನ್ನು ಕಸಿದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜೀವನಿಗೂ ಸುಭದ್ರಮ್ಮ ಅರ್ಥವಾಗದೇ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಅವನ ದೈನಂದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂಕಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಲಾರದ ಅನುಭವವನ್ನಾಗಿಯೂ, ಸುಭದ್ರಮ್ಮನಂಥ ಹಿರಿಯ ಜೀವಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ನೀಡಿದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವುದನ್ನೂ ಕಲಿಸಿರುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇರಗೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಇಂದಿರೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ದಾಂಪತ್ಯ ಈ ಕತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನೊದಗಿಸಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಹರಹು ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಕೂಡ ಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರದತ್ತಗಿನ ತುಡಿತ ಅತಿಯಾದುದರಿಂದ ತಕ್ಕ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆಯದೇ ಸೊರಗುವುದು ವಿಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರಾಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಂಶ. ಇಂದಿರೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಸ್ವಯವಿಲ್ಲದ ಪತಿಯ ಸಂಬಂಧ ಒಂದು ಆಯಾಮವಾಗಿ ಪಡೆದ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಆ ಮದುವೆಯ ಫಲವಾಗಿ ದಕ್ಕುವ ಆಸ್ತಿಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆಸ್ತಿಯ ನಿಜವಾದ ವಾರಸುದಾರರಾದ ಇಂದಿರೆಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರಾಜೀವ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವತ್ತೂ ಸೊಲ್ಲೆತ್ತದೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗಿನ ವಿಷಮ ದಾಂಪತ್ಯದತ್ತಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡುವುದು ಕೂಡ ನನ್ನ ವಾದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನೊದಗಿಸುವಂತಿದೆ. ಶಂಕರಯ್ಯ ತಾವು ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಇಂದಿರೆಯ ಮದುವೆಯ ಮುಖೇನ ಪಡೆದ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಇಂದಿರೆಯ ಹೊರತಾದ ಮೂವರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ನೆಲೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇಂದಿರೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಅತಂತ್ರರಾಗಲು ಕಾರಣರಾಗುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಈ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮಕ್ಕಳು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ಊರು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಆಡಿಕೊಂಡರೂ, ವಿಫಲರಾಗುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಬದಲಿಗೆ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರು ತಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ತಲೆಗೊಡುತ್ತಾರೆ. ಶಂಕರಯ್ಯ ಸತ್ತಾಗಲಾಗಲಿ, ಸುಭದ್ರಮ್ಮ ಸತ್ತಾಗಲಾಗಲಿ ಈ ಇಂದಿರೆಯ ಅಣ್ಣಂದಿರು, ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಮನೆಗೆ ಬರುವ, ಮತ್ತೆ ಆಸ್ತಿಯ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೇಲೆದ್ದು ಬರುವ ವಿದ್ಯಮಾನ ನಡೆಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ಒಂದು ಗೈರು. ಬದಲಿಗೆ ಶಂಕರಿಯ ಅಪ್ಪ ಇಂಥ ಮುತುವರ್ಜಿ ತೋರಿಸುವ, ಅದನ್ನು ಸುಭದ್ರಮ್ಮ ಸಂಭಾಳಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗವಿದೆ. ಸ್ವತಃ ಸುಭದ್ರಮ್ಮನಿಗೂ ಇಂದಿರೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗಾದ ಅನ್ಯಾಯದ ಅರಿವಿದ್ದೂ, ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವವಿದ್ದೂ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯಾವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೀಗೆ ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ?

ಆಗಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ವಿಷ್ಣು - ಶಂಕರಿ ಮತ್ತು ರಾಜೀವ - ಲಲಿತೆಯರ ಸಂಬಂಧ ಒದಗಿಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮ ಕೂಡ ಪಾಂಡು, ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಇಂದಿರೆಯರ ಜಾಡಿನಲ್ಲೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಷ್ಟಾದ ಮೇಲೆ ಮೂರ್ತಿ-ವೈಜಯಂತಿಯರ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಬಂಧವೂ ಈ ಕತೆಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಆಯಾಮ ಕೂಡ ಅದೇ. ಇಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ವೈಜಯಂತಿಯ ಗಂಡ ಅನಾಸಕ್ತನೊ ಅನ್ಯಾಸಕ್ತನೋ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಂತೂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಿಷಮ ದಾಂಪತ್ಯಗಳೇ ತುಂಬಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಒಂದು ಹೊಸ ಔಟ್‌ಲೆಟ್‌ಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೇನೊ ಎಂಬಂಥ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ದಾಂಪತ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅಸಹಜವಾದ ವಿದ್ಯಮಾನವೇನೂ ಅಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೆ? ತುಂಬ ಹಿಂದೆ ಮಂದ್ರ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪ ಇಂಥದೇ ಒಂದು ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಿಸುತ್ತ ಹೋಗಿದ್ದು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ತೀರ ಸಾಯಬಿದ್ದ ಮುದುಕ ಗುರುವಿನ ಹೊರತಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತದ ಗುರುಗಳೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತ್ರೀಶಿಷ್ಯೆಯರಿಂದ ದೈಹಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು! ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರೂ ಅದು ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವರ್ತಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂತುಲಿತವಾಗಿರಬೇಡವೆ? ಹಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ನಮ್ಮ ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್, ಲತಾಮಂಗೇಶ್ಕರ್, ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಲ್ಲವೆ? ಹಾಗಿಲ್ಲ, ಅದು ಕಾದಂಬರಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಕಾಣುವುದಾದರೆ ಅದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ತಾತ್ವಿಕತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಲ್ಲವೆ? ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಅನುಪಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಹೀಗೆ ವಾದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ:

ಹೇಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಸಹಜವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷಮ ಸಂಬಂಧಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ದಾಂಪತ್ಯದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವಂಥ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಸಮಾಜ ತನ್ನ ಸ್ತ್ರೀವಿರೋಧೀ ಧೋರಣೆಯ ಒಂದು ಹತಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆಯೋ ಅದು ಕೂಡ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ತೆರೆಯುವ ಅನ್ಯಮಾರ್ಗವೂ ಮತ್ತದೇ ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧದದ್ದೇ, ಕೇವಲ ಕಾಮದ್ದಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಕೂಡ ಹೊಸ ಬಿರುಕುಗಳಿಗೆ ಪಕ್ಕಾಗುವಂಥಾದ್ದೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಅದು ಇವನಲ್ಲ ಅವನು ಅಥವಾ ಅದು ಅವಳಲ್ಲ ಇವಳು ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನೇ ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವುದಾದರೆ ಅದಕ್ಕೊಂದು ಅಂತ್ಯವುಂಟೇ? ದಾಂಪತ್ಯದ ಹೊರಗಿನದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವಲ್ಲವೆ?

ವಾಂಛೆ ಅಥವಾ ಜೀವದ Basic Instincts ಮುಖ್ಯ, ಅವು ನಿಷ್ಪಾಪಿ, ಅವಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯ-ನೈತಿಕತೆ-ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಇವೆಲ್ಲದರ ಹಂಗಿನ ಹಂದರ ತೊಡಿಸಬೇಡಿ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ, ಅದಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಹೊರತು ವ್ಯಕ್ತಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದು ಸರಳವೆ/ಸುಲಭವೆ? ಗಿಡ್ಡ ಯಾಕಾಗಬಾರದು, ಲಲಿತೆ ಯಾಕಾಗಬಾರದು, ವೈಜಯಂತಿ ಯಾಕಾಗಬಾರದು ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಗಿಡ್ಡನೇ ಯಾಕಾಗಬೇಕು, ಲಲಿತೆಯೇ ಯಾಕಾಗಬೇಕು, ವೈಜಯಂತಿಯೇ ಯಾಕೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಏನು ಪುಷ್ಟೀಕರಣವಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತಿವಾದವನ್ನೂ ಹೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಮುಖ್ಯಪ್ರಶ್ನೆ ಇದಲ್ಲ. ಇಸುಮುಳ್ಳು ಕತೆ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರದತ್ತಲೇ ಧಾವಂತದಿಂದ ಧಾವಿಸುವ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಹಾರಿಜಾಂಟಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ವರ್ಟಿಕಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ, ಕತೆಯ ಹರಹು ಅದಕ್ಕೆ ತುಡಿಯುವಂತಿದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ಪೋಷಣೆ ಪಡೆಯದೇ ಸೊರಗುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಇವತ್ತು ಸಣ್ಣಕತೆಗೆ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮುರಿದು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ನಡೆದಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದು ಸಣ್ಣಕತೆಯ ಅಳವಿಗೆ ಮೀರಿದ, ಕಾದಂಬರಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಷ್ಟೇ ದಕ್ಕುವ ವಸ್ತು-ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೇ ಇಂಥ ಭಾವ ಹುಟ್ಟಲು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ ಪ್ರಕಾರದ ಚೌಕಟ್ಟು ಮೀರಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕತೆಗಾರ್ತಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಇದ್ದೇ ಇದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಐದು ತಕರಾರುಗಳು - ಆರು ಭಾಗದ ಲೇಖನದ ಮೊದಲ ಬರಹ, ಪೀಠಿಕೆಯ ಪಿಟೀಲು

ನವ್ಯದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ, ನವ್ಯೋತ್ತರ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ ಕಥಾಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಣ್ಣಕತೆ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾರ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ, ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕಾರ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರಲಾರದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಓದುಗರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂದಿನ ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರವೂ ಇದೇ ಇದ್ದೀತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈಗಲೂ ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಇದ್ದು ಬರೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ, ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ, ವಿವೇಕ ಶಾನಭಾಗ, ಅಮರೇಶ ನುಗಡೋಣಿ, ಅಬ್ದುಲ್ ರಶೀದ್, ವೈದೇಹಿಯವರಂಥ ಹೊಸ ಕತೆಗಾರರು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ದಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ಈಚೆಗೆ ಓದಿದ ಈ ಐದೂ ಸಂಕಲನದ ಕತೆಗಳನ್ನು ಈ ಕತೆಗಾರರ ಕತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಟ್ಟು ತೂಗಬಹುದಾದ ಒಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ನನ್ನ ಇಂಥ ಮಾತಿಗೆ ಕಾರಣವೇ ಹೊರತು ಇನ್ನೇನಲ್ಲ. ಇಡೀ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಂಥ ಕತೆಗಳಿರಬಹುದು, ಅದು ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇಡೀ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ತೀರ ಜಾಳಾದ ರಚನೆ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಕತೆಗಾರರಿಗೆ ಅರಿವಾಗಬೇಕಲ್ಲವೆ? ಈಗಲೂ ನನಗೆ ನೆನಪಿನಲ್ಲುಳಿವ ಕತೆಗಾರರು ಟಿ ಕೆ ದಯಾನಂದ್ (ಇವರ ರೆಕ್ಕೆಹಾವುಗಿಂತಲೂ ರಸ್ತೆನಕ್ಷತ್ರ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ), ಮೌನೇಶ್ ಬಡಿಗೇರ, ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ ಶೇವ್ಕಾರ. ನೀವೆಲ್ಲ ಬಲ್ಲಂತೆ ಇವರ ಒಂದೊಂದು ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳಷ್ಟೇ ಬಂದಿವೆ. ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ-ಅಂಕಿತ ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬಹುಮಾನ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬಹುಮಾನ, ಛಂದ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಅನೇಕರು ಇನ್ನೂ ಎರಡನೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನ ತಂದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. ಸಂದೀಪ ನಾಯಕ, ರಘುನಾಥ ಚ ಹ, ಭಾಸ್ಕರ ಹೆಗಡೆ, ಅನುಜಯಾ ಎಸ್ ಕುಮಟಾಕರ್, ಕಣಾದ ರಾಘವ, ಲೋಕೇಶ್ ಅಗಸನಗಟ್ಟೆ, ಬಿ ಚಂದ್ರೇಗೌಡ, ಅಲಕಾ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಹೀಗೆ ಈಚೆಗೆ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗದ ಕತೆಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಒಂದು ತಗಡಿನ ಚೂರು, ಒಳ್ಳೆಯವನು, ಅಶ್ವಮೇಧದಂಥ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಅಶೋಕ ಹೆಗಡೆಯವರ ಬಹುನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕಾದಂಬರಿ ಮೀನುಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲ. ಬರುತ್ತಿರುವ ಸಂಕಲನಗಳು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುದನ್ನು ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬೇರೆಯೇ ಒಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹೊತ್ತು ಒಯ್ಯುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಓದು ನನ್ನನ್ನು ಬೆಳೆಸದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದರಿಂದ ಓದುಗನಿಗೆ ಏನು ಉಪಯೋಗ? ಓದುಗನನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಂಥ ಬರವಣಿಗೆ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಓದುಗನಿಗೆ ಕಾಣಿಸದೇ ಇರುವುದು ಕತೆಗಾರನಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿದಾಗ. ಇಲ್ಲಿನ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದುಗನಿಗೂ ಕಾಣಿಸಿದ್ದು ಮಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಿಸದೇ ಇರುವುದು ಇದೆ ಎನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೋ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಇದೆ, ಅದು ಸಾಕಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳುವಾಗ ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನೆಲೆಯಿಂದ ಹೊರಟ ಮಾತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆತಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಅವನ ವಯಸ್ಸು, ಓದು, ಅನುಭವ ಎಷ್ಟು ಭಾರವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆಂದರೆ ಯಾವುದೂ ಕುತೂಹಲ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ರೋಮಾಂಚನ ತರುವುದಿಲ್ಲ, ಆಹಾ ಎನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ನನ್ನ ಸ್ಥಿತಿ ಈಗ ಅದೇ ಇದ್ದಿರಲೂ ಬಹುದು. ಈ ಮಿತಿಯ ಅರಿವಿದ್ದೂ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ಅನಿಸಿದ್ದು ಕೊನೆಯ ಮಾತಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಾನು ಹೇಳಬಹುದಾದ್ದು ನನಗೆ ಅನಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರ.

ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ವಿಮರ್ಶಕರು, ವಿಶೇಷತಃ ಅವಾರ್ಡು, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊಡೋವ್ರು ಹೇಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಈ ಐದೂ ಕೃತಿಗಳ ಕುರಿತು ನನಗಿರುವ ತಕರಾರುಗಳಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕೃತಿಗಳಿಗೂ ಈಗಾಗಲೇ ತಲಾ ಎರಡೆರಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಾದರೂ ಬಂದಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವು ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕೃತಿಗಳೇ ಎನ್ನಬಹುದು. ಬೆಸಗರಹಳ್ಳಿ ರಾಮಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಛಂದ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ, ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿಯ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಾಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಎಚ್ ಶಾಂತಾರಾಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೇಂದ್ರೆ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದೆಲ್ಲ ಹೆಸರಿಸುತ್ತ ಹೋಗಬಹುದಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೆಲ್ಲ ಈ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸಂದಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹನುಮಂತ ಹಾಲಿಗೇರಿಯವರ ಸಂಕಲನದ ಪ್ರತಿ ಕತೆಗೂ ಒಂದಿಲ್ಲಾ ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಒಂಭತ್ತು ಕತೆಗಳು ಇದುವರೆಗೆ 21 ಕಥಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿರುವ ಕತೆಗಳು. ಇವರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಕೆ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಈಗಾಗಲೇ ನಾಲ್ಕೈದು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು, ತೀರ ಹೊಸಬರಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಐದೂ ಕೃತಿಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಐದು ತಕರಾರುಗಳು ಎಂದೇ ಕರೆದಿದ್ದೇನೆ. ಕಾರಣ ಸ್ಪಷ್ಟ, ಇಲ್ಲಿ ತಕರಾರು ಎತ್ತಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು, ಮೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಹೊಗಳಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ. ನನ್ನ ನಿಲುವು ಏನೆಂದರೆ, ಒಂದು ಕೃತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳುವ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎನಿಸಿದರೆ ಅವಶ್ಯ ಹೇಳಬೇಕು. ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿದ್ದು ನಿಮಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಅನಿಸಲೂ ಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿದರೆ ಸುಮ್ಮನಿರುವುದು ಸರಿ. ಒಂದು ಹಂತದ ವರೆಗೆ ಸರಿ. ಅದು ತಪ್ಪಾಗುವ ಒಂದು ಹಂತ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಬಾಯಿಬಿಡದೇ ಇದ್ದರೇ ತಪ್ಪು.

ನನ್ನ ಬರಹಗಳು ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚೇ ಹರಿತವಾಗಿವೆ ಎನಿಸಿದರೆ ಕ್ಷಮೆಯಿರಲಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಬಹುಮಾನ/ಅವಾರ್ಡು ಕೊಡುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲೇ ನಾನಿವುಗಳನ್ನು (ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು) ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಈ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ, ಬಹುಮಾನಕ್ಕೆ, ಅವಾರ್ಡಿಗೆ ಆರಿಸುವಾಗ ಯಾಕೆ ಆರಿಸಬೇಕು, ಯಾಕೆ ಆರಿಸಬಾರದು, ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೊಂದು ಹೇಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ನಾವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವರಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಅಂಥ ಒಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಇದರ ಹಿಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಲಾಯರು, ನಾವೇ ಜಡ್ಜು! ಇದು ಇಂಥ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೆಂದರೂ ಸರಿಯೇ.

ಸ್ವತಃ ನಾನೇ ಒಂದೆರಡು ಬಾರಿ ಇಂಥ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೊಂಚ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಮೊದಲಿಗೆ ಇನ್ಯಾರೋ ಆರಿಸಿದ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕತೆ/ಕೃತಿ ನಮ್ಮೆದುರು ಬರುವುದರಿಂದ, ಆ "ಇನ್ಯಾರೊ" ನಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಪ್ರಕಟಿತ ಕತೆ/ಕವನ/ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಹೀಗೆ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಕತೆ/ಕವನ/ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಹೆಸರೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಉತ್ತಮ ಲೇಖಕ/ಕವಿಯ ಬರಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದೂ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ/ಆಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸದೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಫಿಲ್ಟರ್ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆಗ ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ? ಅಲ್ಲದೆ, ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ ನಮಗೂ ಆಯಾ ವರ್ಷ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆಯ್ಕೆಗೆ ಬಂದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ನಾವು ಅಂದುಕೊಂಡ ಒಂದು ಕೃತಿ ಇಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಇಲ್ಲಿಯೇ ಎದುರಾಗುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ, ಈ ಆಯ್ಕೆಗಾರ/ತೀರ್ಪುಗಾರನ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಏನು ಮಾನದಂಡ? ಆತ/ಆಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಓದಿಕೊಂಡಿರಬೇಕೆ, ವಿಮರ್ಶಕನಾಗಿರಬೇಕೆ, ವಯಸ್ಸಾದವನಾಗಿರಬೇಕೆ ಎಂಬೆಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.

ಈಚೆಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಸಹ-ತೀರ್ಪುಗಾರರು ತಾವು ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಓದಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದು ಬಿಟ್ಟರು. ಒಂದು ಕತೆಯ ಮಟ್ಟ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಇತರ ಕತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನಿಟ್ಟು ತೂಗುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆದುರಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ತೀರ್ಪುಗಾರ/ಆಯ್ಕೆಗಾರನ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಏನು ಆಧಾರವಪ್ಪಾ ಎನ್ನುವುದು.

- ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ.

ಓದು ಎನ್ನುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎನಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಅನಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ ಎನಿಸಿದ ಅದೇ ಪುಸ್ತಕ ಇವತ್ತು ಸಾಧಾರಣ ಎನಿಸಲೂ ಬಹುದು. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಯಸ್ಸು, ಅನುಭವ, ಮನಸ್ಸು, ಸಂವೇದನಾಶೀಲ-ಸ್ಪಂದನಾಶೀಲ-ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಹಣಶೀಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವಿಪುಲ ಓದು ಎಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಓದುವ ಸಮಯದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಥಿತಿ, ನನ್ನ ನಿದ್ದೆ, ನನ್ನ ವಾತಾವರಣದ ಗದ್ದಲ, ಶಾಖ, ಬೆಳಕು, ಹಸಿವು, ಸಿಟ್ಟು, ಜಾತಿ, ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ, ಒಲವು-ನಿಲುವು ಎಂದು ಒಂದೆರಡು ಅಂಶಗಳಲ್ಲ ನನ್ನ ಓದು ನನಗೆ ದಕ್ಕುವ ಅಥವಾ ದಕ್ಕದಿರುವ ಸಂಗತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳು. ಇವೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾ ಕೂತರೆ ಆಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ಒಂದು ಓದು, ಒಂದು ಕೃತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ತೀರ್ಮಾನ ಯಾವತ್ತೂ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾದ ತೀರ್ಪು ಎನ್ನುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಷ್ಟೇ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಂದು ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾವ/ರಾಗದ ಹಾಡು ಕೇಳಲು ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಅಥವಾ ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಇರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಇದು. ಹಾಗಾಗಿ ಯಾವ ಒಂದು ತೀರ್ಪು ಕೂಡ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಾಗ ಕೂಡ, ಇದೇ ಸಂಗತಿ ಇಚ್ಚಾನುಸಾರ ತೀರ್ಪು ಕೊಡಲು ಒಂದು ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡಬಾರದು, ಅಲ್ಲವೆ?

ಮುವ್ವತ್ತು ಕತೆಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮೂರನ್ನು ಆರಿಸು ಎಂದಾಗ ನಾನು ಇದೆಲ್ಲ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡೆ. ಕೊನೆಗೆ, ವಸ್ತು (ಕನಿಷ್ಠ ಅಂಕ 2), ಭಾಷೆ (ಕನಿಷ್ಠ ಅಂಕ 8), ಆಕೃತಿ (ಕನಿಷ್ಠ ಅಂಕ 1), ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿ/ಆಶಯ/ಸಾಮಾಜಿಕ - ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮ (ಕನಿಷ್ಠ ಅಂಕ 2), ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ (ಕನಿಷ್ಠ ಅಂಕ 1), ಹೊಸತನ/ವೈವಿಧ್ಯ/ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ(ಕನಿಷ್ಠ ಅಂಕ 1) ಎಂದೆಲ್ಲ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶಕ್ಕೂ ತಲಾ ಹತ್ತು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ಇಡೀ ಕತೆಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ತಟ್ಟುವ ಶಕ್ತಿ ಎಷ್ಟಿದೆ, ಅದು ಕೊಡುವ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪಿಸಿದ ಸಂವೇದನೆ ಹೇಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ನಲವತ್ತು ಅಂಕಗಳನ್ನಿಟ್ಟೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸದ ಕತೆ ಉಳಿದ ಅರವತ್ತು ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಅರವತ್ತು ಪಡೆದುಕೊಂಡರೂ ಅದು ಅರ್ಹವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳೂ ಉಪ್ಪು, ಮೆಣಸು, ಜೀರಿಗೆ, ಹುಳಿ ಎಲ್ಲ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದರೂ ಅಡುಗೆಗೆ ಒಂದು ರುಚಿ ಬರಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ಹಾಕಿ ಬೇಯಿಸಬೇಕು ತಾನೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಇದ್ದೂ ಒಂದು ಬರಹವನ್ನು ಓದಿದಾಗ ನನ್ನ ಹೃದಯ, ಮನಸ್ಸು (ಇವೆರಡೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳು. ನಾನು ಅಪಧಮನಿ-ಅಭಿಧಮನಿಗಳ ಹೃದಯದ ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮೆದುಳಿನ ಕುರಿತೂ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ) ಗಳನ್ನು ತಟ್ಟದೇ ಹೋದರೆ ಏನು ಫಲ? ಒಟ್ಟು ಮುವ್ವತ್ತೈದು ಅಂಕ ಒಂದು ಕತೆ ಅರ್ಹಗೊಳ್ಳಲು ಗಳಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಕನಿಷ್ಠ ಅಂಕ.

ತನ್ನಿಂತಾನೇ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಒಂದು ಎಕ್ಸೆಲ್ ಫೈಲ್ ನಾನು ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಅದು ಈಗಲೂ ನನ್ನ ಬಳಿ ಇದೆ! ಈ ವಿಧವಾಗಿ ಅರ್ಹಗೊಂಡ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಪಡೆದ ಕತೆಯನ್ನು ನಾನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಸಹ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಜೊತೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಬಳಿಕ ಈ ಇಡೀ ಸರ್ಕಸ್ಸು ‘ನಿಮಗೆ ಬೇರೆ ಕೆಲಸ ಇಲ್ಲ’ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಬೇರೆ ವಿಚಾರ.

ಒಂದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಹತ್ತು ಕತೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಓದಿದ್ದರೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಂದ ಅದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಸುತ್ತ ಇರುವ ಕತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಡಬೇಕು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಅರ್ಹತೆಯೇನಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದೂ ಕಷ್ಟವೇ.

ಭಾಷೆ ತೀರ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದ್ದೂ ಕತೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತಿಯೇ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸಲಾರದವನಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂಥವನನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಬೇಕೆ? ಅದು ಎಂಥ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಮತ ಇದೆ. ನಾನು ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಶುದ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಾತಿದು. ಅದರ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ.

ಫಾರ್ಮ್ ಎನ್ನುವುದೇ ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಎನ್ನುವ ವಾದ ಇದೆ. ಪ್ರಬಂಧದಂಥ ಕತೆ, ಕತೆಯಂಥ ಪ್ರಬಂಧ; ಕಾವ್ಯದಂಥ ಕತೆ, ಕತೆಯಂಥ ಕಾವ್ಯ; ಕಾದಂಬರಿಯ ಹರಹು ಇರುವ ಕತೆ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಓದು ಮುಗಿದಾಗ ನಿಮಗೆ ಅದು ಏನನ್ನೊ ಕೊಡುತ್ತಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಕತೆ ಎನಿಸುವಂತೆ ಮುಗಿದಿದೆಯೆ ಎಂದು ನೋಡಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಜೀವನ ನದಿಯಂತೆ ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರಂಭ-ತಿರುವು-ಮೇರುಘಟ್ಟ-ಅಂತ್ಯ ಎನ್ನುವ ಯಾವ ಹಂತಗಳೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಗಿಯಿತು ಎನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಒಂದು ಪೀಸ್ ಕಟ್ ಮಾಡುವ ಬ್ರೆಡ್ಡೂ ಅಲ್ಲವಲ್ಲ ಅದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಕತೆಗಾರ ಅಥವಾ ಕವಿ ದಕ್ಕಿಸುವ ಆಕೃತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಕೃತಿಯೇ ಅದರ ಸಂವೇದಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಘಟ್ಟವಾಗುವುದಿದೆ.

ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿ/ಆಶಯ/ಸಾಮಾಜಿಕ - ತಾತ್ವಿಕ ಆಯಾಮ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಅದ್ಭುತವಾದ ಒಂದು ಕತೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದು, ಪುರೋಗಾಮಿಯಲ್ಲದ ಸಂಕುಚಿತ/ಸಣ್ಣತನದ ಆಶಯವನ್ನು ಧ್ವನಿಸುವುದು, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಆರೋಗ್ಯಕರವಲ್ಲ ಎನಿಸುವ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಮಾಡಿದರೆ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಕತೆಗಳು, ಲೈಂಗಿಕ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರವನ್ನೆ ಸರಿಯೆನ್ನುವ ಕತೆಗಳು, ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಕತೆಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ, ಇತರ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಗುವಂತೆ ತೀರ್ಪುಗಾರನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಲುವು-ಒಲವು ಮೇಲ್ಗೈ ಸಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆ?

ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ ಕೂಡ ಒಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೇ. ತಂತ್ರ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ವಿವೇಕ್ ಶಾನಭಾಗ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ ಮಾತುಗಳೇ ಮಾನದಂಡ. ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಗಮನಿಸಿ. ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ - ಅದು ಕುರ್ಚಿಗೆ ಹೊಡೆದ ಮೊಳೆ, ಕೀಲುಗಳಂತೆ ಇರಬೇಕು. ಕಾಣಬಾರದು, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವವನಿಗೆ ಚುಚ್ಚಬಾರದು. ಸಹಜವಾಗಿರಬೇಕು, ಸೌಂದರ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು.

ಹೊಸತನ/ವೈವಿಧ್ಯ/ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಒಂದು ಮಾನದಂಡ. ಇಂಥದ್ದರ ತುಡಿತ ಬರಹಗಾರನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಬಿಡಿ.

ಹೀಗೆ ಅಥವಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಚರ್ಚೆ, ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲ ಮಾನದಂಡ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಹ ಲೇಖಕರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಆಯಾ ಲೇಖಕ/ಪ್ರಕಾಶಕ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದಂತೆ ಪುಸ್ತಕ ಕಳಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅರ್ಹ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಲ್ಲವೆ? ಅತ್ಯಂತ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಆಯಾ ಲೇಖಕನಿಗೆ ಆತನ ಕೃತಿ/ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಂಶ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೋಷಣೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮನಗಾಣಿಸುವಂಥ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿ ಸಾಧ್ಯವಾದೀತೆ? ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ತೀರ್ಪುಗಾರ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೋಂ ವರ್ಕ್ ನಡೆಸಿದ್ದರ ಪುರಾವೆ ಸಹಿತ ಆತನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೂ ಒದಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದೆ?

ಹಾಗೆಯೇ, ಮೂವರು, ನಾಲ್ವರು ತೀರ್ಪುಗಾರರಿರುವಾಗ ಅವರೆಲ್ಲ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚಿಸಿ ಸಹಮತಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಅವರು ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ಅಜ್ಞಾತರಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. ಆಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳೋ, ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರೋ ಸಮನ್ವಯಕಾರರಾಗಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಾದೀತು. ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ.

ಕೆಲವರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಕೊಡಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕನುಸಾರ ಕ್ರಮಾಂಕ ಕೊಡಿ ಸಾಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವಾಗ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೂರರಲ್ಲಿ ಕೊಡುವುದು ಕ್ರಮ. ಹತ್ತರಲ್ಲಿ, ಐದರಲ್ಲಿ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ತಕರಾರೇನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೂರರಲ್ಲಿ ಕೊಡಿ ಎಂದಾಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ನೂರರಲ್ಲಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವಾಗ ಪ್ರತಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ನಡುವೆ ಇರಿಸುವ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅನುಸರಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಯೇನಿದೆ, ಅದು ಕೂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂತರದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ತಲುಪುವಾಗ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಏರುಪೇರಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಒಬ್ಬರು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ 30-50-70-90-100 ಎಂದು ಅಂಕ ನೀಡಬಹುದು. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹತ್ತರೊಳಗಿನ ಅಂತರವಿರಿಸಿ, 85-87-90-93-95 ಎಂದು ನೀಡಬಹುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಕೊಂಚ ಅತ್ತಲೂ ಅಲ್ಲ ಇತ್ತಲೂ ಅಲ್ಲ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ 70-75-80-85-90 ಎಂದೆಲ್ಲ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅಂಕ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಕಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವ ಮುನ್ನ ಇಂಥ ಅಂತರದ ವ್ಯತ್ಯಸ್ಥ ಬಗೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ (weighted average ಅಥವಾ indexed average) ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಹೋದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉದ್ದೇಶ ವಿಫಲವಾಗುವುದರಿಂದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸದೆ ಸ್ಥಾನ ಮಾತ್ರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾದೀತು ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದರೂ ಆಗದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೊಂದು ತಿರುವಿಗೊಂದು ಇರುವ ಅವಾರ್ಡು/ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದ, ವಶೀಲಿಬಾಜಿಯ, ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆಯ, ಅನ್ಯಾಯದ ಆಪಾದನೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲವೆ? ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಮುಜುಗರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಹುಶಃ ನಿವಾರಿಸಬಹುದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಂದೆ ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ